Ընդդիմությունը քվոտա կունենա ԿԲ խորհրդում և Հաշվեքննիչ պալատում, Անվտանգության խորհուրդը կվերացվի. ինչ է հայտնի նոր Սահմանադրության նախագծի մասին

Հայաստանի նոր Սահմանադրության նախագծով ընդդիմությունը քվոտա կունենա Կենտրոնական բանկի խորհրդում, Հաշվեքննիչ պալատում, Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովում և կոլեգիալ այլ անկախ մարմիններում, իսկ Անվտանգության խորհուրդը վերացվում է։ Նախնական նախագիծը կհրապարակվի հաջորդ շաբաթ։
Նոր Սահմանադրության ընդունումը կառավարության 2026–2031 թվականների գործունեության միջոցառումների ծրագրի առանձին բաժին է։ Ծրագիրը կառավարությունը հաստատել է նոյեմբերի 19-ի նիստում (օրակարգի 28-րդ հարց)։ Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը նիստում հայտարարել է, որ գործընթացը մտնում է գործնական իրագործման փուլ։
Ինչ է սա
- Փաշինյանի խոսքով՝ հաջորդ շաբաթ կհրապարակվի Սահմանադրության նախնական նախագիծը։ Դա «նախագծի նախագիծ» է. կառավարությունում այն որպես ամբողջական տեքստ դեռ չի շրջանառվել։
- Նախագիծը կարող է լրամշակվել, բայց «Իրական Հայաստանի» գաղափարախոսության շրջանակում։ Փաշինյանը դեմ է նոր Սահմանադրությունը 1990 թվականի Անկախության հռչակագրի հետ կապելուն։
Ընդդիմության քվոտան
Կառավարության նիստից հետո ճեպազրույցում Փաշինյանը նշել է, որ նախագծով ընդդիմությունը քվոտա կունենա Բարձրագույն դատական խորհրդում և կոլեգիալ անկախ մարմիններում։ Ինչպես հիմա Ազգային ժողովի նախագահի տեղակալներից մեկն է ընտրվում ընդդիմությունից, այնպես էլ ԲԴԽ անդամներից մեկը կընտրվի ընդդիմության առաջադրած թեկնածուներից։ Ընդդիմությունը քվոտա կունենա՝
- Կենտրոնական բանկի խորհրդում.
- Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովում.
- Հաշվեքննիչ պալատում.
- ինքնավար մարմիններում.
- ձևավորվող դատախազական խորհրդում։
Անվտանգության խորհուրդը
Անվտանգության խորհուրդը վերացվում է։ Փաշինյանի բացատրությամբ՝ այն նախագահական կամ կիսանախագահական համակարգին բնորոշ կառույց է, որը լրացնում է նախագահի և կառավարության միջև առաջացող «ճեղքը»։ Կառավարման խորհրդարանական համակարգում այդ խնդիրը չկա. կառավարությունն ինքն ըստ էության անվտանգության խորհուրդ է, իսկ Անվտանգության խորհրդի բոլոր անդամները գործադիրի ներկայացուցիչներ են։ Այն հարցերը, որոնք հիմա քննարկվում են Անվտանգության խորհրդում, նրա կարծիքով՝ ավելի արդյունավետ է քննարկել կառավարության ձևաչափով։
Փաշինյանը նաև ասել է, որ Հայաստանի պատմության մեջ առաջին անգամ Սահմանադրության նախագիծը չի գրվում կոնկրետ անձերի համար։
Հանրաքվե և ընտրություններ
Կառավարության նիստում Փաշինյանն ընդդիմությանն առաջարկել է գնալ հանրաքվեի. եթե ժողովուրդը մերժի Սահմանադրությունը, ինքը հրաժարական կտա, եթե «այո» ասի՝ հաջորդ ընտրություններում վարչապետի թեկնածու չի լինի։ Ճեպազրույցում նա հավելել է, որ եթե ընդդիմությունը մերժի առաջարկը, կառավարությունը ցույց կտա, որ այն խոչընդոտում է խաղաղությանը, և կգնա արտահերթ ընտրությունների։ Փաշինյանի զգացողությամբ՝ ընդդիմության ներկայիս երկու խմբակցությունները խորհրդարան չեն անցնի։
Ում է սա պետք
- Բանկերին, վարկային կազմակերպություններին, ապահովագրողներին, ներդրումային ընկերություններին և թողարկողներին, որոնց կարգավորում և վերահսկում է Կենտրոնական բանկը. ԿԲ խորհուրդն է որոշում վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը և ընդունում կարգավորող ակտերը։
- Պետական ընկերություններին և բյուջետային միջոցներ ստացողներին, որոնց ստուգում է Հաշվեքննիչ պալատը։
- Ներդրողներին, որոնց համար կարգավորողների անկախությունը ռիսկի գնահատման մաս է։
Ինչ է սա նշանակում
Գործող Սահմանադրությունը սահմանում է, որ ԿԲ խորհուրդը կազմված է ԿԲ նախագահից, նրա երկու տեղակալից և հինգ անդամից։ Բոլորին ընտրում է Ազգային ժողովը վեց տարի ժամկետով. ԿԲ նախագահին՝ պատգամավորների ընդհանուր թվի առնվազն երեք հինգերորդով, մյուս անդամներին՝ ընդհանուր թվի ձայների մեծամասնությամբ։ ԿԸՀ-ն և Հաշվեքննիչ պալատը յոթական անդամից են, որոնք ընտրվում են առնվազն երեք հինգերորդով։
Ընդդիմության քվոտան փոփոխություն է անկախ կարգավորողների ձևավորման կարգում. տեղերից մեկը կամրագրվի ընդդիմության առաջադրած թեկնածուների համար։ Ինչպես են առաջադրվելու և ընտրվելու այդ թեկնածուները, ինչ մեծամասնություն է պահանջվելու և ինչ անցումային դրույթներ կլինեն գործող անդամների համար, հայտնի կդառնա տեքստի հրապարակումից հետո։
Գործող Սահմանադրությամբ Անվտանգության խորհուրդը սահմանում է պաշտպանական քաղաքականության հիմնական ուղղությունները, ուստի նոր տեքստում այդ գործառույթը պետք է այլ մարմնի անցնի. Փաշինյանի տրամաբանությամբ՝ կառավարությանը։
Ինչ անել
- Նախագծի հրապարակումից հետո կարդալ ԿԲ-ի և անկախ մարմինների մասին դրույթները՝ ընդդիմության տեղերի թիվը, առաջադրման կարգը, լիազորությունների ժամկետները, անցումային դրույթները։
- Ֆինանսական կազմակերպություններ. հաշվի առնել, որ մինչև նոր Սահմանադրության ընդունումը ԿԲ խորհուրդը ձևավորվում է գործող կանոններով։
- Հետևել նախագծի քննարկմանը։
Բեքգրաունդ
BusinessDaily-ն գրել է, որ կառավարությունը հաստատել է 2026–2031 թվականների միջոցառումների ծրագիրը՝ 733 միջոցառում վեց ուղղությամբ. նոր Սահմանադրության ընդունումը ծրագրի մաս է։
Խմբագրության մեկնաբանություն
Ֆինանսական շուկայի համար հիմնական հարցը ոչ թե քվոտայի փաստն է, այլ դրա մեխանիզմը. արդյոք ընդդիմության թեկնածուները կանցնեն նույն մասնագիտական պահանջներն ու Ազգային ժողովի մշտական հանձնաժողովի նույն ընթացակարգը, և ինչպես դա կանդրադառնա դրամավարկային քաղաքականության որոշումների շարունակականությանը։ Պատասխանները կերևան նախագծի տեքստում։



