Regulation

Փաշինյանը դեկտեմբերին՝ G20-ի գագաթնաժողովում և երեք անգամ Ռուսաստանում. ԵՄ-ի և ԵԱՏՄ-ի միջև ընտրության հանրաքվեն լինելու է, հարցը ժամկետներն են

ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը դեկտեմբերին կմասնակցի G20-ի գագաթնաժողովին Մայամիում և երեք անգամ կայցելի Ռուսաստան, այդ թվում՝ ԵԱՏՄ մարմինների երկու նիստի։ Նոյեմբերի 19-ի ճեպազրույցում նա հայտարարեց նաև, որ ԵՄ-ի և ԵԱՏՄ-ի միջև ընտրության հանրաքվե լինելու է. հարցը դրա ժամկետներն են և այն, թե որքանով է հասունացել դրա հետ կապված բովանդակությունը։

Վարչապետի դեկտեմբերյան օրակարգը

  • Դեկտեմբերի 3՝ աշխատանքային այց Մոսկվա և հանդիպում Ռուսաստանի նախագահի հետ։ Այս մասին նախնական պայմանավորվածությունը Բիշքեկում կայացած հանդիպման արդյունքներով հայտարարել են և՛ Փաշինյանը, և՛ Ռուսաստանի նախագահը՝ ընթացիկ հարցերը քննարկելու նպատակով։
  • Դեկտեմբերի 11–12՝ վաղուց պլանավորված Եվրասիական միջկառավարական խորհրդի նիստ՝ վարչապետների ձևաչափով։
  • Դեկտեմբերի 14–15՝ G20-ի գագաթնաժողով Մայամիում։
  • Դեկտեմբերի վերջ՝ ԵԱՏՄ-ի և ԱՊՀ-ի ղեկավարների ամենամյա հանդիպում Սանկտ Պետերբուրգում։ Նոյեմբերի 14-ին Դուբլինում Փաշինյանը նշել էր այդ այցի օրը՝ դեկտեմբերի 22։

G20. «մեծ պատիվ»

Փաշինյանի խոսքով՝ Հայաստանը հրավեր է ստացել դեկտեմբերի 14–15-ին Մայամիում կայանալիք G20-ի գագաթնաժողովին։ Վարչապետը նման հրավեր ստանալը մեծ պատիվ համարեց և հաստատեց, որ անպայման կմասնակցի։ Նրա խոսքով՝ հրավիրված են նաև այլ երկրներ, այդ թվում՝ Ադրբեջանն ու Ղազախստանը, իսկ Ռուսաստանը G20-ի անդամ է։ Մասնակցության մյուս մանրամասները աշխատանքային քննարկման փուլում են։

Ռուսաստան երեք այցը խնդիրների նշան չէ

Լրագրողը հարցրեց՝ արդյոք այցերի հաճախականությունը կապված է հայ-ռուսական հարաբերություններում խնդիրների հետ։ Փաշինյանը պատասխանեց, որ երեք այցն էլ նախապես հայտարարված են. մոսկովյան հանդիպումը համաձայնեցվել է Բիշքեկում, վարչապետների ձևաչափով նիստը վաղուց է պլանավորված, իսկ ԵԱՏՄ-ի և ԱՊՀ-ի ղեկավարների հանդիպումը Սանկտ Պետերբուրգում անցկացվում է ամեն տարի։

ԵՄ, թե՞ ԵԱՏՄ. հանրաքվե լինելու է, հարցը ժամկետներն են

Վարչապետի խոսքով՝ ԵՄ-ի և ԵԱՏՄ-ի միջև ընտրության հարցը արդիական է դարձել Հայաստանում ներքին գործընթացների արդյունքում, և Ռուսաստանն այստեղ առաջնային դեր չունի։ Փաշինյանն ասաց, որ իշխանությունն էլ է ընդունում, որ այդ հարցը լինելու է, և լինելու է նման հանրաքվեի անհրաժեշտություն, և դա չի թաքցվել։ Հարցը, նրա խոսքով, հանրաքվեի ժամկետներն են և այն, թե որքանով է բավարար չափով հասունացել դրա հետ կապված բովանդակությունը։

Երկաթուղի. «Ռուսական երկաթուղիներ», թե՞ այլ ներդրողներ

Հարցին՝ արդյոք Ռուսաստանի նախագահի հետ կքննարկվի հայկական երկաթուղու կոնցեսիայի հարցը, Փաշինյանը պատասխանեց, որ ենթադրում է՝ կքննարկվի։ «Ռուսական երկաթուղիներ» ընկերության հետ ստեղծվել է աշխատանքային խումբ, և հարցը մեկն է՝ արդյոք ընկերությունը պատրաստ է անհրաժեշտ ծավալով ներդրումներ անել, որպեսզի հայկական երկաթուղին մրցունակ դառնա։ Եթե պատրաստ է՝ լավ, եթե ոչ՝ Հայաստանը այլ ներդրողներ կգտնի։

2026–2031 թվականների ծրագիրը. ԵՄ-ի հետ առանց վիզայի՝ 2029-ին, և Թուրքիա

Նույն օրը կառավարությունը հաստատեց 2026–2031 թվականների գործունեության միջոցառումների ծրագիրը։ Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը որպես նպատակ նշեց ԵՄ-ի հետ վիզային ռեժիմի ազատականացումը 2029 թվականին։ Ժամանակի ընթացքում այդ ժամկետը նրան ավելի ու ավելի իրատեսական է թվում, հատկապես ԵՄ-ի հետ քաղաքական հարաբերությունների համատեքստում։ Դրա համար կարևոր են կենսաչափական անձնագրերը, սահմանային կառավարման բարեփոխումը և թվայնացումը։

ՀՀ արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը նշեց, որ ծրագրում ներառված են Թուրքիայի հետ հարաբերությունների լիարժեք կարգավորումը և սահմանների բացումը, ինչպես նաև ԵՄ-ի հետ հարաբերությունների խորացումը՝ անդամակցության հեռանկարով՝ հաշվի առնելով խորհրդարանի կողմից անցյալ տարի ընդունված օրենքը։

Ինչ է սա նշանակում առևտրի համար

Դեկտեմբերը առանցքային է դառնում ԵԱՏՄ-ում Հայաստանի անդամակցության համար։ Եվրասիական երկու նիստն էլ անցնում են Բելառուսի, Ղազախստանի, Ղրղզստանի և Ռուսաստանի զեկույցի ֆոնին, որը վերաբերում է Հայաստանի նկատմամբ ԵԱՏՄ-ի մասին պայմանագրի կիրառման կասեցման հետևանքներին։ Զեկույցը պատրաստվել է Բարձրագույն եվրասիական տնտեսական խորհրդի դեկտեմբերյան նիստի համար։

Ռուսաստանը մնում է Հայաստանի խոշորագույն առևտրային գործընկերը, թեև ԵՄ-ի բաժինն արագ աճում է։ Businessdaily.am-ը ներկայացրել էր 2026 թվականի հունվար–սեպտեմբերի տվյալները. ԵԱՏՄ երկրների հետ ապրանքաշրջանառությունը կազմել է 4,30 մլրդ դոլար (ընդհանուր առևտրի 28,8%-ը, տարեկան կտրվածքով՝ −17,4%), Ռուսաստանի հետ՝ 4,02 մլրդ դոլար (26,8%, −19,4%), ԵՄ-ի հետ՝ 2,68 մլրդ դոլար (17,9%, +49,1%)։

Ում համար է սա կարևոր և ինչ անել

  • ԵԱՏՄ շուկաներ արտահանողներին՝ հետևել դեկտեմբերի 11–12-ի և դեկտեմբերի վերջի նիստերի արդյունքներին. դրանցից է կախված՝ կպահպանվեն արդյոք միության շուկա մուտքի ներկայիս պայմանները։ Նախապես գնահատել այլընտրանքային շուկաները և ԵՄ-ի պահանջները արտադրանքի նկատմամբ։
  • Դեպի ԵՄ կողմնորոշված ընկերություններին՝ հաշվի առնել կառավարության նպատակը՝ 2029 թվականին ԵՄ-ի հետ վիզային ռեժիմի ազատականացումը և անդամակցության հեռանկարով հարաբերությունների խորացումը։
  • Լոգիստիկ և տրանսպորտային ընկերություններին՝ հետևել երկաթուղու կոնցեսիայի շուրջ բանակցություններին. բեռնափոխադրումների մրցունակությունը կախված է «Ռուսական երկաթուղիներ» ընկերության ներդրումներից կամ այլ ներդրողների գալուց։
  • Թուրքիայի հետ կապված բիզնեսին՝ հարաբերությունների կարգավորումը և սահմանների բացումը ներառված են կառավարության 2026–2031 թվականների ծրագրում։

Նախապատմություն

Businessdaily.am-ը նոյեմբերի 5-ին գրել էր, որ Փաշինյանը և Միրզոյանը ԵՄ անդամակցության հայտ ներկայացնելու հավանական ժամկետ են նշել 2027 կամ 2028 թվականը։ Վարչապետն այն ժամանակ ասել էր, որ Հայաստանը չի պատրաստվում դուրս գալ ԵԱՏՄ-ից, բայց այլընտրանք է ստեղծում, որպեսզի ընտրությունը կատարի ժողովուրդը, իսկ հանրաքվեի առարկա դեռ չկա։ Կառավարությունը համաձայն չէ չորս երկրների զեկույցի մեծ մասի հետ և առարկությունները կներկայացնի աշխատանքային ուղիներով։

Զեկույցը businessdaily.am-ը վերլուծել էր առանձին։ Զեկույցի գնահատմամբ՝ կասեցման դեպքում Հայաստանի ՀՆԱ-ն կարող է նվազել 15,6%-ով, գազի գինը՝ 1000 խորանարդ մետրի համար 177,5 դոլարից բարձրանալ մինչև 300 դոլար, իսկ արտահանումը ԵԱՏՄ՝ նվազել 65,8%-ով։

2026–2031 թվականների միջոցառումների ծրագիրը businessdaily.am-ը նոյեմբերի 19-ին ներկայացրել էր. վեց ուղղությամբ 733 միջոցառում, տարեկան միջինը 6% տնտեսական աճ և 125 հազար նոր աշխատատեղ։

Խմբագրի մեկնաբանություն

Երկու շաբաթում շեշտադրումը փոխվել է. նոյեմբերի 5-ին վարչապետն ասում էր, որ հանրաքվեի առարկա դեռ չկա, իսկ նոյեմբերի 19-ին՝ որ հանրաքվե լինելու է, և հարցը միայն ժամկետներն են։ Դեկտեմբերը ցույց կտա, թե ինչպես դա կընկալեն ԵԱՏՄ գործընկերները. պայմանագրի կասեցման մասին զեկույցը ղեկավարների սեղանին կդրվի այն օրերին, երբ Փաշինյանը կլինի Սանկտ Պետերբուրգում։ G20-ի հրավերը Երևանի արտաքին շփումների այլ մակարդակի ազդակ է, բայց արտահանողների համար ավելի կարևոր է դեկտեմբերյան նիստերի կոնկրետությունը՝ միության շուկա մուտքի պայմանները, գազը և երկաթուղին։ Կոնցեսիայի հարցում դիրքորոշումը պրագմատիկ է. Երևանը հարցը դնում է ներդրումների հարթության վրա և ունի պահեստային տարբերակ։

Աջակցեք BusinessDaily-ին
Մեր բոլոր հոդվածներն անվճար են։ Ձեր աջակցությունը Patreon-ում օգնում է, որ այդպես էլ մնա։
Աջակցել Patreon-ում

Related Articles

#go-to-top,.go-to-top-button,#tie-wrapper #go-to-top{display:none !important;}