«Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ի (ՀԷՑ) շահույթը և ընդամենը համապարփակ ֆինանսական արդյունքը 2026 թվականի առաջին կիսամյակում կազմել են 9,56 մլրդ դրամ։ Նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածում այն կազմել էր 13,16 մլրդ դրամ, նվազումը կազմել է 27,3%։ Այս մասին վկայում է ընկերության աուդիտի չենթարկված ֆինանսական հաշվետվությունը, որը հրապարակել է Հայաստանի ֆոնդային բորսան (AMX)։
Հասույթն աճել է 1,1%-ով՝ հասնելով 98,8 մլրդ դրամի։ Սակայն էլեկտրաէներգիայի հաղորդման ծառայության վճարներն աճել են 13%-ով՝ մինչև 63,3 մլրդ դրամ։ Բացի այդ, այլ եկամուտները 8,1 մլրդ դրամից կրճատվել են մինչև 1,5 մլրդ դրամ։ Արդյունքում գործառնական գործունեության արդյունքը նվազել է 36%-ով՝ մինչև 11,5 մլրդ դրամ։ Առաջին կիսամյակում շահաբաժիններ չեն վճարվել, մինչդեռ նախորդ տարի դրանք կազմել էին 11,6 մլրդ դրամ։
Կառավարման մարմինների կիսամյակային զեկույցում նշվում է, որ ՀԾԿՀ-ն հաստատել է ընկերության 2026 թվականի ներդրումային բյուջեն՝ 46,7 մլրդ դրամի չափով, որի շրջանակներում արդեն իսկ ընթացքի մեջ են ավելի քան 600 բազմաբնակարան շենքերի շքամուտքերի էլեկտրական տնտեսությունների վերանորոգման աշխատանքները։ Այն 2024–2034 թվականների ներդրումային ծրագրի մաս է, որի ընդհանուր ծավալը 305,4 մլրդ դրամ է։
2025 թվականի հուլիսի 3-ին Հայաստանի Ազգային ժողովն ընդունել է փոփոխություններ «Էներգետիկայի մասին» և «Հանրային ծառայությունները կարգավորող մարմնի մասին» օրենքներում։ Ինչպես գրում է ARKA-ն, դրանք «թույլ տվեցին պետությանը միջամտել» ՀԷՑ-ի կառավարմանը։
2025 թվականի նոյեմբերի 17-ին ՀԾԿՀ-ն չորս կողմ և մեկ դեմ ձայնով ՀԷՑ-ին զրկել է էլեկտրական էներգիայի բաշխման հիմնական լիցենզիայից։ Կարգավորողի եզրակացությամբ՝ ընկերությունը վտանգել է ոչ միայն իր ակտիվների պահպանությունը, այլև սպառողների անխափան և արդյունավետ էլեկտրամատակարարումը։ Որոշման մեջ թվարկված են՝
- 2018–2024 թվականների էլեկտրահաշվիչների տվյալների ջնջում՝ առանց վերականգնման հնարավորության.
- ներդրումային ծրագրերի իրականացման խախտումներ.
- հաշվիչների ցուցմունքների կեղծում.
- նոր բաժանորդների միացման ժամկետների խախտում.
- շինարարական նորմերի և հրդեհային անվտանգության կանոնների խախտումներ.
- փոխկապակցված ընկերությունների օգտին ռիսկային վարկային երաշխիքներ։
Ինչպես հաղորդում է Arminfo-ն, ՀԷՑ-ի գույքի դիմաց տրամադրված վարկային երաշխիքների ընդհանուր գումարը մոտեցել է 690 մլն դոլարի, իսկ էլեկտրամատակարարման ընդհատումների միջին տևողությունն աճել է 4,2%-ով։
2025 թվականի հուլիսից ՀԷՑ-ը գործում է ՀԾԿՀ-ի կողմից նշանակված ժամանակավոր կառավարչի ղեկավարությամբ և, ինչպես նշված է զեկույցում, շարունակում է անխափան էլեկտրամատակարարումը սպառողներին։ Դեռ ավելի վաղ՝ 2025 թվականի սեպտեմբերին, Moody’s-ը ընկերության վարկանիշը «բացասական» հեռանկարով Ba2-ից իջեցրել է Ba3։
2026 թվականի ապրիլի 9-ին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է. «„Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր“ ընկերությունը դե ֆակտո պետականացված է, իսկ դե յուրեն էլ շուտով կլինի»։ Հունիսին ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությունը հրապարակել է կառավարության որոշման նախագիծ՝ ՀԷՑ-ի բաժնետոմսերի 100%-ը որպես գերակա հանրային շահի օբյեկտ ճանաչելու մասին։ Այս քայլն անհրաժեշտ է դրանց օտարման համար։ Հուլիսի 29-ին նախագծի վերաբերյալ կայացել են հանրային լսումներ։ Կառավարությունը դեռ վերջնական որոշում չի կայացրել։
Հաշվետվությունը հրապարակվել է Մոսկվայի կոշտ քննադատության ֆոնին։ Սեպտեմբերի 17-ին ՌԴ Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Սերգեյ Շոյգուն հայտարարել է. «Այն, ինչ կատարվում է այն ձեռնարկությունների և ամբողջ ճյուղերի հետ, որոնցում Ռուսաստանը միլիարդավոր ներդրումներ է կատարել, դժվար է այլ կերպ անվանել, քան „ռեյդերային զավթում“»։ Նրա տեղակալ Ալեքսեյ Շևցովը խոսել է կոնկրետ ՀԷՑ-ի մասին։ Նրա խոսքով՝ Փաշինյանի թիմը 2025 թվականի կեսերից «հետևողականորեն գործը տանում է դեպի ազգայնացում» Սամվել Կարապետյանին պատկանող ընկերության, և դա «փաստացի ռեյդերային զավթում է»։ ՌԴ արտաքին գործերի փոխնախարար Միխայիլ Գալուզինը սեպտեմբերի 18-ին ՀԷՑ-ի նկատմամբ հայկական իշխանությունների գործողությունները անվանել է «ներքին ասպարեզում մրցակիցներից մեկի նկատմամբ քաղաքական դրդապատճառներով հաշվեհարդար»։ Նա նաև զգուշացրել է, որ ռուսական բիզնեսի շահերի խախտումը «առանց պատշաճ արձագանքի չի մնա ռուսական կողմից»։
