«ԵվրոՔիմ»-ը Հայաստանի պարարտանյութերի շուկայի 60% գրավելը բացատրում է ֆերմերների հետ աշխատանքով
«ԵվրոՔիմ»-ը Հայաստանի պարարտանյութերի շուկայում իր բաժինը գնահատում է 60%. ընկերության տվյալներով՝ երկիր նրա մատակարարումները տարեկան 4 հազ. տոննայից աճել են մինչև 30 հազ. տոննա։ Աճն ընկերությունը բացատրում է ֆերմերների հետ աշխատանքով, իսկ վիճակագրության տվյալներով՝ 2026-ի առաջին կիսամյակում Հայաստան պարարտանյութերի ներմուծումն աճել է 49%-ով՝ հասնելով 22,2 մլն ԱՄՆ դոլարի։
«ԵվրոՔիմ» հանքաքիմիական ընկերություն ԲԲԸ-ն (Մոսկվա, Ռուսաստան) Հայաստան տարեկան մատակարարում է մոտ 30 հազ. տոննա պարարտանյութ։ Այդ մասին Երևանում ընթացող AGRO EXPO-ի շրջանակում BusinessDaily.am-ին պատմել է ընկերության մարքեթինգի դեպարտամենտի տնօրեն Տատյանա Գրեբեննիկովան։ Նրա գնահատմամբ՝ ընկերությունը հայկական շուկայում աշխատում է ավելի քան ութ տարի և այժմ զբաղեցնում է այդ շուկայի «գործնականում 60%-ը»։ Այս բաժնի անկախ հաստատում չկա. դա ընկերության սեփական գնահատականն է։
«Մենք սկսել ենք 4 000-ից, երբ եկանք այս շուկա… հիմա՝ 30 000»,- ասել է Գրեբեննիկովան։
Վաճառում են ոչ թե պարկ, այլ սխեմա
Ընկերությունն իր աճը բացատրում է ոչ թե գնով, այլ ագրոնոմիական ուղեկցությամբ։ «Մենք պարզապես պարարտանյութ չենք վաճառում, մենք ֆերմերներին սովորեցնում ենք ճիշտ օգտագործել։ Ոչ թե շատ, այլ որակով»,- բացատրել է Գրեբեննիկովան։ Նրա խոսքով՝ «ԵվրոՔիմի» մասնագետները տնտեսությունների համար կազմում են սնուցման սխեմաներ՝ կոնկրետ մշակաբույսերի համար։ Ֆերմերները շահը տեսնում են բերքատվության և արտադրանքի որակի աճի մեջ, իսկ ավելի լավ արտադրանքն ավելի թանկ է վաճառվում։
Յուրաքանչյուր սեզոնից առաջ ընկերությունը ֆերմերների հետ հանդիպումներ է անցկացնում մոտ չորս մարզում, որտեղ աշխատում են նրա հայաստանյան գործընկերները։ Գրեբեննիկովայի խոսքով՝ յուրաքանչյուր հանդիպման գալիս է 50-ից ավելի խոշոր ֆերմեր։
Հայաստանում «ԵվրոՔիմի» գործընկեր «Նովատոր» ընկերությունը նկարագրում է շուկա, որտեղ շատ բան պահվում է անձնական կապերի վրա։ «Միասնական հարթակ չկա, որ մտնես, նայես, գտնես»,- ասել է «Նովատորի» աշխատակից Շուշանիկ Ղազարյանը։ Նրա խոսքով՝ ֆերմերներն ընկերությանը գտնում են երաշխավորություններով, «սարաֆանի ռադիոյի» միջոցով։ «Նովատորը» շուկայում աշխատում է ավելի քան տասը տարի, և նրա հետ համագործակցում է ավելի քան 200 ֆերմեր։
Նման մոդելի դեպքում մատակարարը մրցում է ոչ միայն ապրանքով։ Նա մրցում է նաև գիտելիքների հասանելիությամբ և հաճախորդների վստահությամբ։ Այնտեղ, որտեղ ֆերմերը մատակարարի մասին իմանում է հարևանից, իսկ սնուցման սխեմայի մասին՝ դիստրիբյուտորի սեմինարում, շուկայական բաժինը կարող է աճել ավելի արագ, քան գները կամ տեսականին։
Ինչ է ցույց տալիս վիճակագրությունը
ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի օպերատիվ տվյալներով՝ 2026-ի հունվար-հունիսին երկիրը ներմուծել է 22,2 մլն ԱՄՆ դոլարի պարարտանյութ։ Սա 49%-ով ավելի է, քան մեկ տարի առաջ, երբ ներմուծումը կազմել էր 14,9 մլն դոլար։
Հիմնական մասը բաժին է ընկնում ազոտական պարարտանյութերին՝ 13,2 մլն դոլար, կամ պարարտանյութերի ամբողջ ներմուծման մոտ 60%-ը։ Դրանց ներմուծումն ազոտի վերահաշվարկով աճել է մինչև 13,4 հազ. տոննա՝ նախորդ տարվա 11,4 հազ. տոննայի դիմաց (+18%)։ Արժեքային արտահայտությամբ աճը կազմել է 41%։ Ավելի արագ է աճել խառը և համալիր պարարտանյութերի ներմուծումը՝ 6,5 հազ. տոննա՝ 4,1 հազ. տոննայի դիմաց (+58%), 7,5 մլն դոլարի (+63%)։ Կալիումական և ֆոսֆորական պարարտանյութեր քիչ են ներմուծվում, բայց դրանց ներմուծումը նույնպես աճել է. կալիումականինը՝ մինչև 515 տոննա K₂O-ի վերահաշվարկով (267 տոննայից), ֆոսֆորականինը՝ մինչև 280 տոննա P₂O₅-ի վերահաշվարկով (82 տոննայից)։
Հիմնական մատակարարը Ռուսաստանն է՝ 10,7 մլն դոլար, կամ պարարտանյութերի ամբողջ ներմուծման 48%-ը (2025-ի առաջին կիսամյակում՝ 50%)։ Ռուսական ազոտական պարարտանյութերի ներմուծումն ազոտի վերահաշվարկով աճել է մինչև 8,7 հազ. տոննա (7,0 հազ. տոննայից, +24%)։ Համալիր պարարտանյութերի ներմուծումն աճել է գրեթե 1,7 անգամ՝ 2,6 հազ. տոննայից մինչև 4,6 հազ. տոննա։
Երկրորդ տեղում Վրաստանն է՝ 5,0 մլն դոլար, կամ ներմուծման 22%-ը (մեկ տարի առաջ՝ 18%)։ Դրա գրեթե ամբողջը ազոտական պարարտանյութեր են՝ ազոտի վերահաշվարկով 4,4 հազ. տոննա՝ 3,5 հազ. տոննայի դիմաց։ Ընդ որում, վրացական ազոտի արժեքն աճել է 85%-ով՝ ծավալից շատ ավելի։ Վրաստանից ազոտի մեկ տոննայի միջին մաքսային արժեքը մոտ 770 դոլարից բարձրացել է մինչև 1 110 դոլար։ Ռուսական ազոտինը քիչ է փոխվել՝ մոտ 800 դոլարից մինչև 840 դոլար։ Զգալի տարբերությամբ հաջորդում են Իսպանիան (1,6 մլն դոլար) և Իտալիան (1,1 մլն դոլար)։
Վիճակագրական կոմիտեի տարեկան տվյալներով՝ 2025-ին Հայաստանը ներմուծել է 28,5 մլն դոլարի պարարտանյութ՝ 2024-ի 22,2 մլն դոլարի դիմաց (+28%)։ Այսինքն՝ 2026-ի հունվար-հունիսին երկիրը նույն արժեքով պարարտանյութ է ներմուծել, ինչ ամբողջ 2024-ին։ Ռուսաստանից ներմուծումն աճել է 12,7 մլն դոլարից մինչև 15,5 մլն դոլար, իսկ նրա բաժինը 57%-ից նվազել է մինչև 54%։ Վրաստանից ներմուծումը 2,6 մլն դոլարից հասել է 3,6 մլն դոլարի։ Ազոտական պարարտանյութերի ներմուծումն ազոտի վերահաշվարկով աճել է 21,0 հազ. տոննայից մինչև 22,3 հազ. տոննա, արժեքը՝ 14,1 մլն դոլարից մինչև 18,1 մլն դոլար։
Լուսանկարը՝ Magnific/jcomp
