Հայաստանում 2027-ից փոխվում է ապրանքի ծագման հավաստագրերի տրամադրման կարգը
Հայաստանում ապրանքի ծագման հավաստագրերի տրամադրման և փորձաքննության նոր կարգը կգործի 2027-ի հունվարի 1-ից և կփոխարինի 2010-ից գործող կարգը։
Կառավարությունը այն հաստատել է հոկտեմբերի 29-ի նիստում։ Նույն որոշմամբ սահմանվել են փորձաքննության մարմիններին ներկայացվող պահանջները և փորձագետների որակավորման ու քննության անցկացման կարգը։
Ի՞նչ է սա
Ծագման հավաստագիրը հավաստում է, թե որ երկրում է արտադրվել ապրանքը։ Այն արտահանողին անհրաժեշտ է նշանակման երկրում մաքսային արտոնություններ ստանալու կամ վերահսկողություն անցնելու համար։ Կառավարության պաշտոնական հաղորդագրության համաձայն՝ սահմանվում են միասնական, հստակ և կանխատեսելի ընթացակարգեր։ Գլխավոր նորամուծությունն այն է, որ ծագման փորձաքննությունն ու հավաստագրի տրամադրումը տարանջատվում են. փորձաքննությունն իրականացնում են փորձաքննության մարմինները, իսկ հավաստագիրը տրամադրում է Էկոնոմիկայի նախարարությունը։ Ներկայումս ծագման հավաստագրերը տրամադրում է Հայաստանի Հանրապետության առևտրաարդյունաբերական պալատը (ԱԱՊ), որն իրեն ներկայացնում է որպես ապրանքների ծագման երկրի հավաստագրեր տրամադրող լիազոր մարմին։ 2027-ի հունվարի 1-ից այդ գործառույթն անցնում է նախարարությանը։
Ինչպես է կազմակերպվելու գործընթացը (ըստ որոշման նախագծի).
| Փուլ | Ժամկետ |
|---|---|
| Դիմում-հայտարարագրի գրանցում փորձաքննության մարմնում | 1 աշխատանքային օր |
| Փաստաթղթերի նախնական ուսումնասիրություն | 2 աշխատանքային օր |
| Պակասող փաստաթղթերի ներկայացում դիմողի կողմից | 3 աշխատանքային օր (մարմինը կարող է երկարաձգել մինչև 7) |
| Փորձաքննություն՝ ամբողջական փաթեթը ստանալուց հետո | 2 աշխատանքային օր |
| Երկարաձգում արտադրության տեղում ուսումնասիրության դեպքում | մինչև 3 աշխատանքային օր |
| Փաստաթղթերի ուսումնասիրություն Էկոնոմիկայի նախարարությունում | 1 աշխատանքային օր |
| Հավաստագրի տրամադրում | 1 աշխատանքային օր |
BusinessDaily-ի հաշվարկով՝ ամբողջական փաստաթղթերի և տեղում ուսումնասիրության բացակայության դեպքում ամբողջ ընթացակարգը տևում է մոտ 7 աշխատանքային օր։
Այլ դրույթներ.
- Ռիսկահեն մոտեցում։ Ցածր ռիսկի դեպքում ուսումնասիրվում են միայն փաստաթղթերը։ Միջին ռիսկի դեպքում կարող են պահանջվել լրացուցիչ տեղեկություններ և, անհրաժեշտության դեպքում, արտադրության տեղում ուսումնասիրություն։ Բարձր ռիսկի դեպքում ստուգվում են արտադրական գործընթացը, ծախսային կառուցվածքը, հումքի և բաղադրիչների հետագծելիությունը։
- Փորձաքննության գինը հայաստանյան արտադրողների համար սահմանվում է պայմանագրով, բայց չի կարող գերազանցել 20 000 դրամը (մոտ 56 ԱՄՆ դոլար)։ Հավաստագրի համար գանձվում է օրենքով սահմանված պետական տուրք։
- Հավաստագրերի ձևեր՝ ՍՏ-1 ԱՊՀ, ՍՏ-1 Վրաստան, ՍՏ-3, «A», EAV և ընդհանուր ձև։
- Գործողության ժամկետը սահմանում են միջազգային պայմանագրերն ու Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) իրավունքը։ Եթե այնտեղ սահմանված չէ, հավաստագիրը վավեր է 12 ամիս։
- Կրկնակի փորձաքննություն։ Եթե փորձաքննության արդյունքը բացասական է, դիմողը կարող է պահանջել կրկնակի փորձաքննություն։
- Թվայնացում։ Որոշումն ուժի մեջ մտնելուց 12 ամիս հետո փորձաքննության արդյունքների գրանցումն ու հավաստագրերի տրամադրումը կիրականացվեն բացառապես էլեկտրոնային եղանակով։
- Փորձագետները կորակավորվեն ԳՕՍՏ ԻՍՕ/ԻԷԿ 17024 ստանդարտով։ Սույն որոշումն ուժի մեջ մտնելու օրվա դրությամբ փորձաքննության գործունեություն իրականացնող փորձագետներն իրավունք ունեն շարունակելու իրենց գործունեությունը մինչև սույն որոշմամբ սահմանված որակավորման նոր համակարգի պահանջներին համապատասխան որակավորում ստանալը, բայց ոչ ավելի, քան սույն որոշումն ուժի մեջ մտնելու օրվանից 6 ամիս ժամկետում։ Նոր փորձաքննության մարմինները պետք է ձևավորվեն 6 ամսվա ընթացքում։
Ո՞ւմ է սա պետք
- Արտահանողներին։ Նրանք ստանում են յուրաքանչյուր փուլի հստակ ժամկետներ, հասկանալի կանոններ և փորձաքննության սահմանափակ գին։ Սա հատկապես կարևոր է արտահանման անկման ֆոնին. ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի տվյալներով՝ 2026-ի հունվար-սեպտեմբերին Հայաստանի արտահանումը կազմել է 5,16 մլրդ դոլար՝ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ 8%-ով պակաս։
- Փոքր արտադրողներին։ 20 000 դրամի առաստաղը և ցածր ռիսկի դեպքում միայն փաստաթղթային ստուգումը նվազեցնում են ծախսերը։
- Պետությանն ու առևտրային գործընկերներին։ Առանձին փորձաքննությունը, որակավորված փորձագետները և ռիսկային ապրանքների տեղում ստուգումը բարձրացնում են հայկական հավաստագրերի նկատմամբ վստահությունն արտերկրում։
- Փորձաքննության մարմիններին։ Փորձաքննության շուկան ձևավորվում է նորովի՝ մարմիններին ներկայացվող պահանջներով և փորձագետների որակավորմամբ։
Ի՞նչ է սա նշանակում
Ավելի շատ կանխատեսելիություն։ Յուրաքանչյուր քայլ ունի ժամկետ, իսկ դիմողն իրավունք ունի պահանջելու կրկնակի փորձաքննություն և առարկություններ ներկայացնելու տեղում ուսումնասիրության արձանագրության վերաբերյալ։
Ստուգումն ավելի խիստ կլինի այնտեղ, որտեղ ռիսկն ավելի բարձր է։ Ավելի մանրակրկիտ կստուգվեն բարդ արտադրությունները, ներմուծված բաղադրիչներով ապրանքները և թերի փաստաթղթերը։ Սա նվազեցնում է վերաարտահանվող ապրանքին որպես հայկականի հավաստագիր տրամադրելու ռիսկը։
Փորձագետների շուկան կթարմացվի։ Որոշումն ուժի մեջ մտնելուց 6 ամիս հետո կկարողանան աշխատել միայն նոր որակավորում ունեցող փորձագետները։
Թուղթը դուրս է գալիս։ 2028-ից հավաստագրերի տրամադրումն ամբողջությամբ էլեկտրոնային կլինի։
Ի՞նչ անել
- Արտահանողներին։ Մինչև 2026-ի վերջը հավաստագրերի համար դիմեք ԱԱՊ, 2027-ից՝ Էկոնոմիկայի նախարարություն։ Մինչև 2027-ի հունվարի 1-ը ներկայացված դիմումները կքննարկվեն հին կանոններով, իսկ գործող փորձաքննության ակտերը պահպանում են ուժը մինչև իրենց ժամկետի ավարտը։ 2027-ից միանգամից պատրաստեք փաստաթղթերի ամբողջական փաթեթը, որպեսզի տեղավորվեք կարճ ժամկետներում։
- Մատակարարման բարդ շղթա ունեցող արտադրողներին։ Նախապես հավաքեք ծախսային կառուցվածքի և հումքի ծագման տվյալները. բարձր ռիսկի դեպքում դրանք կպահանջվեն։
- Փորձագետներին և փորձաքննության մարմիններին։ Դուք ունեք 6 ամիս՝ որակավորում անցնելու և նոր պահանջներին համապատասխանելու համար։
- Բոլոր մասնակիցներին։ Պատրաստվեք 2028-ին ամբողջությամբ էլեկտրոնային փաստաթղթաշրջանառությանը։
Հաշվարկները՝ BusinessDaily, Claude-ի օգնությամբ, պաշտոնական տվյալներով։
