ԱԺ հանձնաժողովը հավանություն է տվել եկամտահարկի մի մասը ԶԼՄ-ներին, ՀԿ-ներին ու կուսակցություններին ուղղելու օրինագծին
Ազգային ժողովի ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովը նոյեմբերի 11-ի նիստում առաջին ընթերցմամբ դրական եզրակացություն է տվել կառավարության «Հարկային օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացում կատարելու մասին» օրինագծին։ Օրինագիծը ներկայացրել է ֆինանսների նախարարի տեղակալ Համլետ Սահակյանը։ Այն հնարավորություն կտա քաղաքացիներին եկամուտների հայտարարագիր ներկայացնելիս հարկային մարմնի ցանկերից ընտրել հասարակական կազմակերպություններ, մեդիա և կուսակցություններ, որոնց կուղղվեն իրենց վճարված եկամտահարկի միջոցները։ Օրենքը դեռ ընդունված չէ. կազմակերպությունների՝ ցանկերում ընդգրկվելու չափանիշները և հատկացումների առավելագույն չափը կսահմանի կառավարությունը։
Բացահայտում. businessdaily.am-ը մեդիա է, որի վրա նկարագրված մեխանիզմը կարող է տարածվել, եթե այն համապատասխանի չափանիշներին։ Խմբագրությունը այս նյութից առավելություններ չի ստանում։
Ինչպես կաշխատի մեխանիզմը
Ազգային ժողովի պաշտոնական հաղորդագրության համաձայն՝ օրինագծի նպատակը հասարակական կազմակերպությունների, լրատվական գործունեություն իրականացնող սուբյեկտների և կուսակցությունների ֆինանսական անկախության ու թափանցիկության բարձրացման, ազատ և անկողմնակալ խոսքի զարգացման, բնակչության հետ կապի ամրապնդման կառուցակարգերի ձևավորումն է։ Կառավարությունն առաջարկում է ընդլայնել ֆիզիկական անձանց եկամուտների հայտարարագրման համակարգին զուգահեռ ներդրված սոցիալական ծախսերի շրջանակը. սոցիալական ծախսեր կհամարվեն նաև ֆիզիկական անձանց կողմից այդ կազմակերպություններին անհատույց հատկացվող դրամական միջոցները։
Համլետ Սահակյանի բացատրությամբ՝ հարկային մարմնում կստեղծվեն և կհրապարակվեն կառավարության սահմանած չափանիշներին բավարարող և հարկային մարմին իրենց ֆինանսական գործունեության վերաբերյալ որոշակի տեղեկատվություն ներկայացրած ՀԿ-ների, լրատվական գործունեություն իրականացնող սուբյեկտների և կուսակցությունների ցանկեր։ Եկամուտների հայտարարագիր ներկայացնելիս քաղաքացին էլեկտրոնային համակարգով կընտրի կազմակերպությունը և կնշի գումարի չափը, իսկ փոխանցումը կկազմակերպեն պետական գերատեսչությունները։ Նշվել է, որ հատկացում կարող է կատարվել միաժամանակ որևէ հասարակական կազմակերպության, որևէ լրատվամիջոցի կամ որևէ կուսակցության։
Այդ իրավունքից օգտվելու համար քաղաքացին պետք է հարկային մարմին ներկայացնի էլեկտրոնային ստորագրությամբ հաստատված եկամուտների տարեկան հայտարարագիր։ Մեր սեպտեմբերի 18-ի նյութի համաձայն՝ օրենքը կկիրառվի 2026 թվականի և հաջորդ հարկային տարիների համար հաշվարկված կամ վճարված եկամտահարկի գումարների նկատմամբ։
Քննարկումը հանձնաժողովում
Ֆինանսների նախարարի տեղակալը պատասխանել է առաջարկվող փոփոխությունների վերաբերյալ պատգամավորների հարցերին։ Նախաձեռնությունն առաջին ընթերցմամբ քննարկվել է ֆինանսավարկային և բյուջետային հարցերի մշտական հանձնաժողովի նոյեմբերի 11-ի նիստում և ստացել դրական եզրակացություն։
Նախապատմություն
Հիմնական փաստերը՝ մեր սեպտեմբերի 18-ի նյութից. businessdaily.am։
- 2026 թվականի սեպտեմբերի 17-ին կառավարությունը հավանություն է տվել «Հարկային օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացում կատարելու մասին» օրինագծին. սոցիալական ծախսերի համակարգի ընդլայնմամբ քաղաքացիները տարեկան հայտարարագիր ներկայացնելիս կկարողանան վճարված եկամտահարկի մի մասն ուղղել հասարակական կազմակերպություններին, կուսակցություններին և տեղեկատվական գործունեությամբ զբաղվող իրավաբանական անձանց (անհատ ձեռնարկատերերին)։
- Պետական եկամուտների կոմիտեի տվյալներով՝ 2026 թվականի սեպտեմբերի 1-ի դրությամբ եկամուտների հայտարարագիր է լրացրել 119 հազար քաղաքացի, որոնցից 92 հազարը ստացել է սոցիալական ծախսերի փոխհատուցում՝ 7,5 մլրդ դրամ (միջինը՝ շուրջ 81 500 դրամ մեկ մարդու հաշվով)։ 2024 թվականի արդյունքներով փոխհատուցում է ստացել 81 հազար քաղաքացի՝ 6,3 մլրդ դրամ։
- Իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրի գործակալության տվյալներով (2024 թվականի վերջի դրությամբ)՝ Հայաստանում գրանցված է 6 907 հասարակական կազմակերպություն և 123 կուսակցություն. «Media Ownership Monitor Հայաստան 2025» բազայի համաձայն՝ 42 ամենաազդեցիկ լրատվամիջոցները պատկանում են 39 ընկերության։
- Հատկացումների առավելագույն չափը և ստացող կազմակերպությունների չափանիշները կսահմանի կառավարությունը. այն պարտավորվել է ենթաօրենսդրական ակտերը հաստատել օրենքի ընդունումից հետո եռամսյա ժամկետում։
Խմբագրության մեկնաբանություն
Ինչ է սա. Ազգային ժողովի հանձնաժողովն առաջին ընթերցմամբ դրական եզրակացություն է տվել կառավարության օրինագծին. քաղաքացիները հայտարարագիր ներկայացնելիս էլեկտրոնային համակարգով հարկային մարմնի ցանկից կկարողանան ընտրել ՀԿ, ԶԼՄ կամ կուսակցություն և նշել վճարված եկամտահարկից գումարի չափը։ Օրենքը դեռ ընդունված չէ։
Ում համար է. հայտարարագիր ներկայացնող հարկատուների, միջոցներ ստանալու հնարավորություն ունեցող ԶԼՄ-ների, ՀԿ-ների և կուսակցությունների, ինչպես նաև հարկային մարմնի և պետական գերատեսչությունների համար, որոնք կկազմեն ցանկերը և կկազմակերպեն փոխանցումը։
Ինչ է նշանակում. առաջանում է ֆինանսավորման ևս մեկ աղբյուր՝ ըստ քաղաքացիների ընտրության, բայց ցանկերում ընդգրկվելու չափանիշները և հատկացումների առավելագույն չափը օրենքով ամրագրված չեն և որոշվում են կառավարության որոշմամբ, ուստի շատ բան կախված է ենթաօրենսդրական ակտերից։ ՊԵԿ-ի տվյալներով՝ հայտարարագրեր արդեն լրացրել է 119 հազար քաղաքացի, իսկ ռեգիստրում կա 6 907 հասարակական կազմակերպություն, 123 կուսակցություն և 39 ընկերությանը պատկանող 42 ամենաազդեցիկ լրատվամիջոց։
Ինչ անել. ԶԼՄ-ներին և ՀԿ-ներին, որոնք հաշվարկում են մասնակցության վրա՝ պատրաստել իրենց ֆինանսական գործունեության վերաբերյալ տեղեկատվություն հարկային մարմնի համար. քաղաքացիներին՝ ներկայացնել էլեկտրոնային ստորագրությամբ հաստատված հայտարարագիր. բոլորին՝ հետևել օրինագծի հետագա քննարկմանը և չափանիշներով ու սահմաններով կառավարության որոշման նախագծին։
