Հայաստանում 2027-ից սահմանվում է չեղարկված հարկային հաշիվների փոխարինման նոր կարգ

Հայաստանում 2027-ի հունվարի 1-ից ավելացված արժեքի հարկ (ԱԱՀ) վճարողները չեղարկված հարկային հաշվի փոխարեն նորը դուրս կգրեն նույն գործարքի մասով՝ պահպանելով մատակարարման սկզբնական ամսաթիվը։

Կառավարությունը հոկտեմբերի 29-ի նիստում հաստատել է հաշվարկային փաստաթղթերի դուրսգրման, անվավեր ճանաչման և չեղարկման մասին 2017-ի հոկտեմբերի 5-ի N 1257-Ն որոշման լրացումը։ Նախագիծը մշակել է Պետական եկամուտների կոմիտեն (ՊԵԿ)։

Ի՞նչ է սա

Լրացումը որոշումը համապատասխանեցնում է Հարկային օրենսգրքի այն փոփոխություններին, որոնք կատարվել են 2026-ի մայիսի 5-ի ՀՕ-234-Ն օրենքով և ուժի մեջ են մտնում 2027-ից։ Որոշման նախագծի համաձայն՝ Հարկային օրենսգրքի 56-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 4–6-րդ կետերով սահմանված դեպքերում․

• Նոր հարկային հաշիվը դուրս է գրվում միայն հինը չեղարկված համարվելուց հետո։ Խոսքը ապրանքի մատակարարման, աշխատանքի կատարման կամ ծառայության մատուցման նույն գործարքի մասին է։
• Նոր փաստաթուղթը հղում է անում հնին․ դրանում նշվում են չեղարկված հարկային հաշվի սերիան, համարը և դուրսգրման ամսաթիվը։ Այսպես ապահովվում է երկու փաստաթղթերի միջև կապը, ինչպես արդեն արվում է գործարքների ճշգրտման դեպքում։
• Մատակարարման ամսաթիվը պահպանվում է։ Անկախ նոր հարկային հաշվի դուրսգրման ամսաթվից՝ դրանում որպես ապրանքի մատակարարման, աշխատանքի կատարման կամ ծառայության մատուցման ամսաթիվ նշվում է չեղարկված փաստաթղթի ամսաթիվը։
• Տվյալները ճշտվում են։ Նոր հարկային հաշվում նշվում են ապրանքների ճշտված անվանացանկն ու քանակը, աշխատանքների կամ ծառայությունների տեսակն ու ծավալը, ինչպես նաև պարտադիր լրացման ենթակա այլ տվյալներ։

Ինչպես է հիմա չեղարկվում հարկային հաշիվը։ Գործող կարգով վավերացված հարկային հաշվի չեղարկումը պետք է հաստատի ստացողը։ Եթե նա 15 օրվա ընթացքում չի հաստատում կամ չի մերժում, հարկային հաշիվն ինքնաշխատ համարվում է չեղարկված։

Ո՞ւմ է սա պետք

• ԱԱՀ վճարողներին, նրանց գնորդներին և պատվիրատուներին։ 2027-ից Հարկային օրենսգրքի (71-րդ հոդված) համաձայն՝ չեղարկվածի փոխարեն դուրս գրված նոր հարկային հաշվի ԱԱՀ-ն հաշվանցվում է այն հաշվետու ժամանակաշրջանում, երբ հաշվանցվել է չեղարկված փաստաթղթի ԱԱՀ-ն։ Որպեսզի դա աշխատի, նոր փաստաթուղթը պետք է կապված լինի հնի հետ և ունենա մատակարարման նույն ամսաթիվը։
• Պետական եկամուտների կոմիտեին։ Հիմնավորման համաձայն՝ կարգն անհրաժեշտ է, որպեսզի ՊԵԿ-ը շարունակի ԱԱՀ-ի և ակցիզային հարկի միասնական հաշվարկի նախալրացումը՝ հաշվի առնելով հաշվանցման նոր կանոնները։
• Հաշվապահներին։ Նրանք ստանում են հստակ կանոն՝ ինչ հերթականությամբ գործել և ինչ նշել նոր փաստաթղթում։

Ի՞նչ է սա նշանակում

Սխալի ուղղումը ԱԱՀ-ն այլ ժամանակաշրջան չի տեղափոխում։ Գնորդը կկարողանա ուղղված հարկային հաշվի ԱԱՀ-ն հաշվանցել նույն ժամանակաշրջանում, ինչ սկզբնականինը, և ոչ թե նոր փաստաթղթի դուրսգրման ժամանակաշրջանում։

Չեղարկում և փոխարինում՝ խիստ հերթականությամբ։ Քանի դեռ հին հարկային հաշիվը չեղարկված չէ, նորը դուրս գրել հնարավոր չէ։ Ստացողի կողմից հաստատման 15-օրյա ժամկետը հաշվի առնելով՝ փոխարինումը կարող է ձգվել և անցնել այլ հաշվետու ժամանակաշրջան։

Ինքնահաշիվները մնում են խնդիր։ e-draft.am-ում հանրային քննարկման ընթացքում առաջարկվել էր պարզեցնել ինքնահաշիվների (Հարկային օրենսգրքի 56-րդ հոդվածի 7-րդ մասով դուրս գրվող հարկային հաշիվների) չեղարկումը՝ դրանց համար վերացնելով հաստատման 15-օրյա ժամկետը։ Մշակողն առաջարկը չի ընդունել։

Բյուջեի վրա ազդեցություն չկա։ Հիմնավորման համաձայն՝ պետական բյուջեի եկամուտներում և ծախսերում էական փոփոխություններ չեն սպասվում։

Ի՞նչ անել

• ԱԱՀ վճարողների հաշվապահներին։ 2027-ի հունվարի 1-ից հարկային հաշիվը փոխարինելիս նախ հասեք դրա չեղարկմանը։ Այնուհետև նոր փաստաթղթում նշեք հնի սերիան, համարը և ամսաթիվը և պահպանեք մատակարարման սկզբնական ամսաթիվը։
• Մատակարարներին։ Պայմանավորվեք գնորդների հետ, որ նրանք արագ հաստատեն չեղարկումը․ հակառակ դեպքում ստիպված կլինեք սպասել 15 օր։
• Հաշվառման ծրագրեր մշակողներին։ Հարկային հաշվի ձևանմուշներում ավելացրեք դաշտեր չեղարկված փաստաթղթի վավերապայմանների համար և մատակարարման ամսաթիվը տեղափոխելու կանոն։
• Բոլոր ԱԱՀ վճարողներին։ Համադրեք ձեր դեպքերը Հարկային օրենսգրքի 56-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 4–6-րդ կետերի հետ՝ ՀՕ-234-Ն օրենքի խմբագրությամբ․ նոր կարգը կիրառվում է միայն դրանց նկատմամբ։