Հայաստանում բենզինի և դիզելի խոշոր ներմուծողները վառելիքը կկարողանան մաքսազերծել մինչև համապատասխանության փաստաթուղթ ստանալը

Հայաստանում բենզինի և դիզելային վառելիքի խոշոր ներմուծողները մինչև 2026-ի վերջը կկարողանան վառելիքը բաց թողնել ներքին սպառման համար՝ մաքսային մարմնին անմիջապես չներկայացնելով Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) տեխնիկական կանոնակարգին համապատասխանության փաստաթուղթը։

Դա նախատեսում է կառավարության հոկտեմբերի 29-ին ընդունած ավտոմոբիլային բենզինի և դիզելային վառելիքի պայմանական բացթողման մասին N 1550-Ն որոշումը։ Փաստաթուղթը պետք է ներկայացնել 10 օրվա ընթացքում։

Ի՞նչ է սա

Ընդհանուր կանոնով վառելիքը ներմուծելիս մաքսային մարմինը այն բաց է թողնում միայն այն բանից հետո, երբ ներմուծողը ներկայացնում է Մաքսային միության ՏԿ ՄՄ 013/2011 տեխնիկական կանոնակարգին համապատասխանության փաստաթուղթը։ Որոշումը սահմանում է բացառություն՝ պայմանական բացթողում։

Ով կարող է օգտվել։ Իրավաբանական անձինք և անհատ ձեռնարկատերերը, որոնք նախորդ օրացուցային տարվա ընթացքում կամ ընթացիկ տարվա սկզբից մինչև հայտարարագրի գրանցման օրը ներքին սպառման համար ներմուծել են 16 800 տոննայից ավելի բենզին և դիզել։

Ինչպես է աշխատում․

• ներմուծողը դիմում է ներկայացնում մաքսային մարմնի էլեկտրոնային հայտարարագրման համակարգով և նշում վառելիքի պահպանման վայրը,
• վառելիքը ներմուծվում է հեղուկ վիճակում երկաթուղային կամ ավտոմոբիլային տրանսպորտով, բեռնաթափվում և պահվում է ներմուծողի մոտ,
• մինչև փաստաթուղթը ստանալը վառելիքը պահպանում է օտարերկրյա ապրանքի կարգավիճակը և գտնվում է մաքսային հսկողության ներքո․ այն վաճառել, երրորդ անձանց փոխանցել կամ օգտագործել արգելվում է,
• համապատասխանության փաստաթուղթը պետք է ներկայացնել ոչ ուշ, քան բացթողման օրվան հաջորդող 10-րդ օրը,
• մաքսային մարմինը փաստաթուղթն ուսումնասիրում է մինչև հաջորդ աշխատանքային օրվա ավարտը, որից հետո վառելիքը ձեռք է բերում ԵԱՏՄ ապրանքի կարգավիճակ,
• եթե փաստաթուղթը չի ներկայացվել կամ թերի է, 5 օրվա ընթացքում վառելիքը պետք է ձևակերպվի «Վերաարտահանում» մաքսային ընթացակարգով։ Եթե այն պահվել է այլ խմբաքանակների հետ ընդհանուր տարայում, վերաարտահանման ենթակա է այդ տարայում պահվող ողջ խմբաքանակը,
• պայմանական բացթողման ընթացքում վառելիքը վաճառելու կամ օգտագործելու դեպքում առաջանում է «Մաքսային կարգավորման մասին» օրենքով նախատեսված պատասխանատվություն։

Ժամկետներ։ Որոշումն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից և գործում է մինչև 2026-ի դեկտեմբերի 31-ը գրանցված հայտարարագրերի նկատմամբ։

Ո՞ւմ է սա պետք

• Վառելիքի ամենախոշոր ներմուծողներին։ Նախագիծը մշակել է Պետական եկամուտների կոմիտեն (ՊԵԿ)՝ երկիր ներմուծվող վառելիքի գերակշիռ մասը ներմուծող ընկերությունների խնդրանքով։ Հիմնավորման համաձայն՝ համապատասխանության գնահատումը սովորաբար տևում է 2–3 աշխատանքային օր, իսկ եթե բեռը սահմանը հատում է ոչ աշխատանքային օրերին՝ 4–5 օր։ Այդ ընթացքում ցիստեռններն ու երկաթուղային վագոնները սպասում են բեռնաթափման՝ նոր խմբաքանակի համար վերադառնալու փոխարեն։
• Վառելիքի շուկային։ ՊԵԿ-ի տվյալներով՝ տարածաշրջանային զարգացումներով պայմանավորված՝ նավթամթերքի ներմուծման գործընթացում անհրաժեշտ է ապահովել լոգիստիկայի արագությունը։ Որքան արագ են շրջանառվում վագոններն ու ցիստեռնները, այնքան կայուն են մատակարարումները։

Ի՞նչ է սա նշանակում

Շեմը փոխվել է մրցակցային մարմնի առարկությունների պատճառով։ Սեպտեմբերի 9-ին հանրային քննարկման ներկայացված նախագծում շեմը 20 000 տոննա էր։ Մրցակցության և սպառողների շահերի պաշտպանության հանձնաժողովը պարզել է, որ այդ դեպքում վառելիքի հինգ հիմնական ներմուծողներից արտոնությունից կկարողանային օգտվել միայն չորսը։ Հինգերորդը 2025-ին ներմուծել էր մոտ 16 800 տոննա և կհայտնվեր անհավասար մրցակցային պայմաններում։ Արդյունքում շեմն իջեցվել է հենց 16 800 տոննայի։

Փոքր ներմուծողներին սա չի վերաբերում։ Էկոնոմիկայի նախարարությունն առաջարկել էր շեմն իջեցնել մինչև 10 000 տոննա՝ շուկայում հավասար պայմաններ ապահովելու համար։ ՊԵԿ-ն այդ առաջարկը չի ընդունել․ նրա գնահատմամբ՝ դա էապես կընդլայներ ընկերությունների շրջանակը և կառաջացներ ռիսկեր։

Որակի ստուգումը չի վերացվում, այլ տեղափոխվում է։ Վառելիքը միևնույն է պետք է անցնի համապատասխանության գնահատում։ Մինչ դրա ավարտը այն չի կարելի վաճառել, իսկ խախտման դեպքում այն պետք է դուրս բերվի երկրից։

Միջոցը ժամանակավոր է։ Այն գործում է միայն 2026-ի հայտարարագրերի համար, այսինքն՝ մոտ երկու ամիս։ Արդյոք այն կերկարաձգվի, փաստաթղթերում նշված չէ։

Ի՞նչ անել

• Վառելիքի խոշոր ներմուծողներին։ Ստուգեք՝ արդյոք 2025-ի կամ 2026-ի սկզբից ձեր ներմուծումը գերազանցում է 16 800 տոննան։ Պայմանական բացթողման դիմումը ներկայացրեք էլեկտրոնային հայտարարագրման համակարգով և ապահովեք վառելիքի նույնականացման հնարավորությունը պահպանման վայրում։
• Հետևեք 10-օրյա ժամկետին։ Փաստաթղթի ուշացումը նշանակում է տարայի ողջ խմբաքանակի պարտադիր վերաարտահանում։
• Մի վաճառեք վառելիքը մինչև պայմանական բացթողման ավարտը, այլապես կառաջանա պատասխանատվություն մաքսային օրենսդրությամբ։
• Ավելի փոքր ծավալներով ներմուծողների համար արտոնությունը հասանելի չէ, նրանց համար գործում են ընդհանուր կանոնները։

Լուսանկարը՝ Magnific