Հայաստանը 2027-ից կվերացնի պետական հատվածի աշխատողների տարեկան 72 հազար դրամի սոցփաթեթը
Պետական մարմինների և կազմակերպությունների աշխատողների տարեկան 72 հազ. դրամ (մոտ 200 ԱՄՆ դոլար) սոցիալական փաթեթը Հայաստանում կվերացվի 2027-ի հունվարի 1-ից։ Աշխատանքի և բարեկեցության նախարարության մշակած կառավարության որոշման նախագիծը հանրային քննարկման է դրված մինչև նոյեմբերի 26-ը։
Սոցփաթեթ ստանում են հանրային ծառայողները, դպրոցների, գրադարանների, թանգարանների, թատրոնների, համերգային և սոցիալական հոգածության կազմակերպությունների, Մատենադարանի, Երևանի մետրոպոլիտենի, Հայկական ատոմակայանի և մի շարք այլ պետական կազմակերպությունների աշխատողները, ինչպես նաև ԽՍՀՄ և ՀՀ «ժողովրդական» պատվավոր կոչում ունեցող անձինք։ Գումարները ամեն ամիս փոխանցվում են բանկային հաշիվներին, կուտակվում են և կարող են ծախսվել միայն սահմանված ուղղություններով։
Ըստ հիմնավորման՝ սոցփաթեթի համար պետբյուջեով 2023-ին և 2024-ին նախատեսվել է 10,6-ական մլրդ դրամ, 2025-ին՝ 11,7 մլրդ, 2026-ին՝ 9,6 մլրդ դրամ։ Ֆինանսավորման դադարեցումից ազատվող տարեկան 9,6-11,7 մլրդ դրամը կուղղվի պետբյուջեի ընդհանուր ֆինանսավորմանը։ Միջոցները բաշխվում են մոտ 58 կատարողների միջև։ BusinessDaily-ի հաշվարկով՝ 2026-ի 9,6 մլրդ դրամը համարժեք է մոտ 133 հազ. շահառուի տարեկան սոցփաթեթին։
Սոցփաթեթը ներդրվել է 2012-2013-ին, երբ պետական հատվածում վարձատրությունը համեմատաբար ցածր էր։ Նախարարության գնահատմամբ՝ այն սոցիալական չափանիշների վրա հիմնված չէ, իսկ շահառու կազմակերպությունների ընտրության հստակ չափորոշիչ սահմանված չէ։ Վերջին տարիներին ներդրվել են ուսուցիչների կամավոր ատեստավորումը, ուժային կառույցներում ատեստավորման հիմքով հավելավճարները, հանրային ծառայողների բազային աշխատավարձի աճը և կատարողականի հիմքով խրախուսումը։ 2027-ից հանրային ծառայության վարձատրության բարեփոխման լրացուցիչ ծախսը գնահատվում է մոտ 30 մլրդ դրամ՝ սոցփաթեթի տարեկան ծախսից մոտ երեք անգամ ավելի։ Հիմնավորման մեջ նշված են նաև վերահսկողության խնդիրներ, այդ թվում՝ զբոսաշրջային օպերատորների միջոցով գումարների կանխիկացման դեպքեր։
2026-ի հուլիսի դրությամբ սոցփաթեթի հաշիվներում կա մոտ 13,1 մլրդ դրամ։ Մինչև 2027-ի հունվարի 1-ը կուտակված, ինչպես նաև մինչ այդ հասանելիք, բայց ավելի ուշ փոխանցված գումարները հաշվի տերը կկարողանա կանխիկացնել կամ անկանխիկ օգտագործել ամբողջությամբ կամ մաս առ մաս՝ առանց սահմանափակման։ Գումարները ժառանգվում են։ Բանկերը գործառնություններն անվճար կկատարեն, ամեն ամիս կտրամադրեն քաղվածք և մնացորդի դիմաց կվճարեն տոկոս։ Հաշիվները կփակվեն ոչ շուտ, քան 2027-ի հուլիսի 1-ից, իսկ բանկերի գործունեությունը կվերահսկի Կենտրոնական բանկը։
Առողջության համընդհանուր ապահովագրությունը ներդրվում է 2026-ի հունվարի 1-ից՝ փուլերով։ Ամսական մինչև 200 հազ. դրամ աշխատավարձ ստացող նախկին շահառուները համակարգում կներառվեն 2027-ի հունվարի 1-ից՝ Առողջապահության նախարարության նախագծերի փաթեթով։ Սոցփաթեթի շահառուները կկարողանան նաև ստանալ առողջապահական ծախսերի համար եկամտային հարկի փոխհատուցում՝ սկսած 2026-ի տարեկան հայտարարագրերից։
Նախագիծը կապված է «Պետական պաշտոններ և պետական ծառայության պաշտոններ զբաղեցնող անձանց վարձատրության մասին» օրենքի 26-րդ հոդվածի 1-ին մասն ուժը կորցրած ճանաչելու հետ, որը սահմանում է սոցփաթեթի իրավունքը։ Կառավարության 2012-ի N 1691-Ն որոշումը, որով հաստատված է սոցփաթեթի հատկացման կարգը, ուժը կկորցնի։ Ոչ պետական պաշտոն զբաղեցնող շահառուների համար սոցփաթեթը սահմանված է միայն այդ որոշմամբ։
