Հայաստանը պատրաստ է իրանական նավթով աշխատող նավթավերամշակման գործարան կառուցել, եթե պատժամիջոցների ռիսկ չլինի

Հայաստանը պատրաստ է կառուցել իրանական նավթով աշխատող նավթավերամշակման գործարան, եթե նախագիծը պատժամիջոցային սպառնալիք չստեղծի։ Իրանի հետ փոխըմբռնում կա, այժմ հարցը քննարկվում է ԱՄՆ-ի և Եվրոպական միության հետ, նոյեմբերի 19-ին կառավարության նիստից հետո ճեպազրույցում հայտարարել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։ 2023–2024 թվականներին Հայաստանին հրաժարվել են վաճառել գործարանի տեխնոլոգիան հենց պատժամիջոցների պատճառով։
Ինչ ասաց վարչապետը
Լրագրողը հարցրել է, թե ինչ ծրագրի մասին է խոսքը՝ նշելով, որ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար Դավիթ Խուդաթյանը վերադարձել է Իրանից, իսկ իրանական մամուլը գրում է, որ Հայաստանում դիտարկվում է նավթավերամշակման գործարանի կառուցում։
«Մենք մեծ հաճույքով կիրականացնենք այդ ծրագիրը, եթե պատժամիջոցային սպառնալիք չլինի»,— պատասխանել է Փաշինյանը։ Նրա խոսքով՝ այժմ դիտարկվում և քննարկվում է՝ արդյոք այստեղ պատժամիջոցային խնդիր կա։
Ինչու Հայաստանին չվաճառեցին տեխնոլոգիան
- Հայաստանը նավթավերամշակման գործարանի տեխնոլոգիա չունի․ այն պետք է ձեռք բերել այլ տեղից։
- Քննարկումները նոր չեն․ 2023 և 2024 թվականներին Հայաստանը դիմել է՝ ցանկանալով գնել գործարան՝ տեխնոլոգիա, արտադրական գիծ։
- Հարցին, թե ինչու, Հայաստանը պատասխանել է, որ ուզում է ունենալ սեփական նավթավերամշակման գործարան։ Հարցին, թե որտեղից է լինելու նավթը՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետությունից։
- Պատասխանը եղել է՝ չենք կարող վաճառել, քանի որ այդ դեպքում գծերի, տեխնոլոգիայի կամ գործարանի արտադրողները կհայտնվեն պատժամիջոցների տակ։
Ում հետ են այժմ քննարկում
Իրանի հետ փոխըմբռնում կա։ Այժմ Հայաստանը պետք է Միացյալ Նահանգների և Եվրոպական միության հետ քննարկի՝ արդյոք նրանք հնարավորություն տեսնում են դա անել առանց պատժամիջոցային խնդրի։ «Եթե ասեն՝ այո, մեծ հաճույքով կիրականացնենք այդ ծրագիրը»,— ասել է վարչապետը։
Իրանի հետ սահմանը՝ թողունակության սահմանին
Նույն օրը կառավարության նիստում Պետական եկամուտների կոմիտեի նախագահ Էդուարդ Հակոբյանը հայտնել է, որ Իրանի հետ սահմանին գտնվող Ագարակի անցակետն աշխատում է թողունակության սահմանին՝ օրական մոտ 270 միավոր։
- Նոր անցակետը, որը երեք անգամ ավելի հզոր է, կառուցում է իրանական ընկերությունը՝ եվրոպական միջոցներով։
- Իրանի հետ ստորագրվել է լիազորված տնտեսական օպերատորների փոխադարձ ճանաչման համաձայնագիր, փորձնական ծրագիրը կմեկնարկի հաջորդ տարի։
- Փաշինյանի խոսքով՝ Իրանի հետ սահմանին նախատեսվում է երկրորդ կամուրջ։
Ում է սա պետք
- Վառելիքի շուկային․ սեփական վերամշակումը կնվազեցներ պատրաստի նավթամթերքի ներմուծումից կախվածությունը։
- Իրանին․ հում նավթի իրացման նոր շուկա հարևան երկրում։
Ինչ է սա նշանակում
Նախագիծը դեռ քաղաքական որոշման փուլում է․ ոչ հարթակ, ոչ հզորություն, ոչ ներդրող, ոչ ժամկետներ չեն հնչել։ Հիմնական հարցն այլևս Իրանը չէ, այլ Վաշինգտոնի և Բրյուսելի դիրքորոշումը․ առանց դրա տեխնոլոգիա մատակարարողները գործարքի չեն գնա, ինչպես եղավ 2023–2024 թվականներին։
Խմբագրության մեկնաբանություն
Վառելիքի շուկայի և լոգիստիկայի մասնակիցների համար որոշիչը կլինեն ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ խորհրդակցությունների արդյունքները․ մինչ այդ սեփական նավթավերամշակման գործարանը պլաններում հաշվի առնելը վաղաժամ է։ Իրանի ուղղությամբ աշխատող բեռնափոխադրողների համար ավելի գործնական են մոտակա փոփոխությունները՝ լիազորված տնտեսական օպերատորների փորձնական ծրագիրը հաջորդ տարի և նոր անցակետի գործարկումը։


