Հայաստանի կառավարությունը նախատեսում է աջակցել 2026 թվականին Վայոց ձորում աճեցված «Արենի» տեսակի խաղողի մթերմանը։ Առնվազն 800 տոննա խաղողը մեկ կիլոգրամը նվազագույնը 210 դրամով մթերող ընկերություններին կտրամադրվի 70 դրամ սուբսիդիա՝ յուրաքանչյուր կիլոգրամի համար։ Նախագիծը հրապարակվել է e-draft.am հարթակում՝ հանրային քննարկման համար։ Քննարկումը կտևի 2026 թվականի հոկտեմբերի 30-ից մինչև նոյեմբերի 15-ը՝ 17 օր։

Էկոնոմիկայի նախարարության և Վայոց ձորի մարզպետի աշխատակազմի գնահատմամբ՝ մարզում կհավաքվի շուրջ 5 400 տոննա «Արենի» խաղող։ Մոտ 3 400 տոննան նախատեսված է արտադրողների սեփական կարիքների և գինու արտադրության համար՝ կնքված պայմանագրերի համաձայն։ Այսպիսով, անհրաժեշտ է գնորդ գտնել ևս շուրջ 2 000 տոննայի համար։

Գինու խաղողի պահանջարկը նվազել է գինու արտադրության և վաճառքի ծավալների անկման, ինչպես նաև պատրաստի արտադրանքի կուտակված պաշարների պատճառով։ Վիճակագրական կոմիտեի տվյալներով՝ 2025 թվականին Հայաստանում արտադրվել է շուրջ 8 մլն լիտր գինի՝ նախորդ տարվա համեմատ 1,8 մլն լիտրով կամ 18,5%-ով պակաս։ Նախագծի հիմնավորման համաձայն՝ այդ նվազումը համարժեք է շուրջ 2 800 տոննա խաղողի։

Որպես լուծում՝ իշխանություններն առաջարկում են խաղողի մի մասն օգտագործել կոնյակի սպիրտի արտադրության համար։ Այդ նպատակով խաղողի մթերման գինը կազմում է մոտ 135–140 դրամ մեկ կիլոգրամի համար, մինչդեռ «Արենի» խաղողի՝ մարզում ձևավորված գինը մոտ 230 դրամ է։ Սուբսիդիան պետք է օգնի փոխհատուցել այդ տարբերությունը և տնտեսապես հնարավոր դարձնել բերքի մթերումը։

Աջակցություն ստանալու համար ընկերությունը պետք է Վայոց ձորից մթերի առնվազն 800 տոննա խաղող՝ մեկ կիլոգրամը նվազագույնը 210 դրամով։ Նվազագույն ծավալի հաշվարկում չեն ներառվի այն հողատարածքներից մթերված խաղողի քանակները, որոնք պատկանում են ընկերությանը կամ օգտագործվում են նրա կողմից, ինչպես նաև ընկերության հիմնադիրների, 10%-ից ավելի բաժնեմաս ունեցող բաժնետերերի և նրանց ընտանիքի անդամների հողատարածքները։ Այդ խաղողը նույնպես չի սուբսիդավորվի։

Մթերումների ընթացքին հետևելու են մարզպետների աշխատակազմերի աշխատակիցները։ Նախագծով սահմանվում են նաև սուբսիդիաների տրամադրման ընթացակարգը, Վայոց ձորում մթերված խաղողի քանակների փաստաթղթավորման և դրանց վերաբերյալ տեղեկատվության փոխանցման կանոնները։

Եթե ընկերությունները մթերեն խնդրահարույց 2 000 տոննան ամբողջությամբ, աջակցության ընդհանուր գումարը կարող է կազմել շուրջ 140 մլն դրամ։ Միջոցները նախատեսվում է հատկացնել չորրորդ եռամսյակում՝ Կառավարության պահուստային ֆոնդից։ Էկոնոմիկայի նախարարությանը հանձնարարված է մինչև 2026 թվականի նոյեմբերի 20-ը ներկայացնել պետական բյուջեում և համապատասխան կառավարական որոշումներում անհրաժեշտ փոփոխությունների առաջարկներ։

Միջոցառման նպատակն է ապահովել «Արենի» խաղողի իրացումը և աջակցել մարզի խաղողագործներին։ Որոշումն ուժի մեջ կմտնի հրապարակմանը հաջորդող օրը և կտարածվի 2026 թվականի հոկտեմբերի 15-ից հետո ծագած իրավահարաբերությունների վրա։

Լուսանկարը՝ jcomp/Magnific