Հայաստանում հասցեների միասնական շտեմարան կստեղծվի․ հին հասցեների պատմությունը կպահպանվի
Հայաստանում նախատեսվում է սահմանել հասցեների ռեեստրի տվյալների շտեմարանի վարման միասնական կանոններ։ Կառավարության որոշման նախագծով հստակեցվում են հասցեների տվյալների հավաքագրման, պահպանման, փոփոխման և պետական տեղեկատվական համակարգերին տրամադրման պահանջները։ Յուրաքանչյուր հասցե կունենա եզակի նույնականացուցիչ, իսկ դրա փոփոխությունների պատմությունը կպահպանվի։
Նախագիծը մշակել է Կադաստրի կոմիտեն։ Այն հրապարակվել է 2026 թվականի նոյեմբերի 2-ին՝ e-draft.am հարթակում, և հանրային քննարկման մեջ է մինչև նոյեմբերի 20-ը։
Ի՞նչ կպարունակի շտեմարանը
Շտեմարանում կընդգրկվեն հասցեների հիմնական կառուցվածքային տվյալները՝ մարզը, համայնքը, բնակավայրը, փողոցներն ու այլ աշխարհագրական օբյեկտները, շենքերի և շինությունների համարները, տեղադիրքի կոորդինատները, ինչպես նաև հասցեի տրամադրման կամ փոփոխման իրավական հիմքերը։
Յուրաքանչյուր հասցե կստանա եզակի նույնականացուցիչ, որը հնարավորություն կտա այն միանշանակ ճանաչել և կապակցել պետական ու այլ տեղեկատվական համակարգերի տվյալների հետ։ Կպահպանվի նաև հասցեի գործող կամ արխիվացված լինելու կարգավիճակը։
Հին հասցեները չեն ջնջվի
Նախագծի կարևոր դրույթներից է հասցեների փոփոխությունների ամբողջական պատմության պահպանումը։ Կարգավորվում են նոր հասցեի ստեղծման, իրավական հիմքով փոփոխության, տեխնիկական սխալի ուղղման, տեղադիրքի ճշգրտման և հասցեի արխիվացման գործընթացները։
Արխիվացված հասցեի գրառումը չի ջնջվի, իսկ դրա նույնականացուցիչը չի կարող վերագրվել մեկ այլ հասցեի։ Նախկին և նոր հասցեների միջև կապը կպահպանվի, ինչը թույլ կտա պարզել հասցեի փոփոխությունների հաջորդականությունը և նույնականացնել նախկին հասցեով կազմված փաստաթղթերը։
Փոփոխությունների գրանցման ժամանակ կպահպանվեն նաև դրանց ամսաթվերն ու համապատասխան հասցեների նույնականացուցիչները։
Ո՞վ է վարելու շտեմարանը, և ինչպե՞ս կփոխանակվեն տվյալները
Շտեմարանի կառավարումն ու շահագործումը վերապահվում է Կադաստրի կոմիտեին։ Համայնքները հասցեների տրամադրման և փոփոխման հայտերը կմուտքագրեն գործող տեղեկատվական համակարգի միջոցով, իսկ հաստատված տվյալները կներկայացվեն շտեմարանում։
Կոմիտեն պատասխանատու կլինի տվյալների որակի, ամբողջականության և ճշգրտության վերահսկման, համակարգի շահագործման ու տեղեկատվական անվտանգության ապահովման համար։ Տվյալների մուտքագրման և փոփոխման գործողությունները պետք է հաշվառվեն՝ նշելով դրանց կատարման ժամանակը և պատասխանատու օգտվողին։
Շտեմարանի տվյալները պետական և այլ տեղեկատվական համակարգերին կտրամադրվեն վեբ ծառայությունների միջոցով։ Սա հնարավորություն կտա հասցե որոնել ինչպես դրա կառուցվածքային տարրերով, այնպես էլ եզակի նույնականացուցիչով, ստանալ դրա կարգավիճակը, տեղադիրքն ու փոփոխությունների պատմությունը։
Նախագծով նախատեսվում են նաև տվյալների գաղտնիության, ամբողջականության և մատչելիության ապահովման միջոցներ՝ օգտվողների նույնականացում, հասանելիության իրավունքների վերահսկում, չարտոնված փոփոխությունների կանխարգելում, գործողությունների գրանցում, պահուստավորում և տվյալների վերականգնում։ Հաշվի են առնվելու նաև ISO/IEC 27001 ստանդարտի կիրառելի պահանջները։
Ի՞նչ նշանակություն կունենա քաղաքացիների և բիզնեսի համար
Հասցեների միասնական շտեմարանը կարող է նվազեցնել պետական համակարգերում նույն հասցեի տարբեր ձևերով գրանցման և տվյալների անհամապատասխանության դեպքերը։ Այն կարող է օգտակար լինել անշարժ գույքի գրանցման, բանկային ու հարկային գործարքների, կոմունալ ծառայությունների, առաքումների և այլ գործընթացների ժամանակ։
Հատկապես կարևոր է հին ու նոր հասցեների կապի պահպանումը․ այն կարող է հեշտացնել նախկին հասցեներով կազմված փաստաթղթերի համադրումը և նվազեցնել տվյալների նույնականացման հետ կապված խնդիրները։
Միաժամանակ շտեմարանի ստեղծումն ինքնին չի նշանակում, որ հասցեների ամբողջական տվյալները բաց հասանելի կլինեն բոլորին։ Դրանց հասանելիության շրջանակը կսահմանվի օրենսդրությամբ և համապատասխան վերահսկման մեխանիզմներով։
Գործնական արդյունավետության համար կարևոր կլինի նաև, թե որքան արագ կթարմացվեն տվյալները, ինչպես կուղղվեն սխալները և ինչ ընթացակարգով քաղաքացիներն ու կազմակերպությունները կկարողանան տեղեկացնել հասցեների վերաբերյալ անճշտությունների մասին։ Այս հարցերի հստակ կարգավորումը վճռորոշ կլինի շտեմարանի նկատմամբ վստահության և դրա արդյունավետ օգտագործման համար։
Կադաստրի կոմիտեի հիմնավորման համաձայն՝ որոշման ընդունումը պետական բյուջեի եկամուտների և ծախսերի վրա ազդեցություն չի ունենա։ Նախագծի նպատակն է հասցեների տվյալների վարման, պահպանման և փոխանակման միասնական կանոններ սահմանել։
Հանրային քննարկման առաջարկներն ու դիտողությունները հնարավոր է ներկայացնել մինչև 2026 թվականի նոյեմբերի 20-ը՝ e-draft.am հարթակում։
Լուսանկարը՝ http://rawpixel.com/Magnific
