Industry

Առաջին անգամ չափվել է Հայաստանի ստեղծարար տնտեսության պաշտոնական վիճակագրությունը. ՀՆԱ-ում մասնաբաժինը հասել է 6,7%-ի

Հայաստանի վիճակագրական կոմիտեն (Արմստատ) առաջին անգամ հրապարակել է «Ստեղծարար տնտեսությունը Հայաստանում, 2021-2024 թթ.» համալիր վիճակագրական տեղեկագիրը, որը հիմնված է UNCTAD-ի (United Nations Conference on Trade and Development, ՄԱԿ-ի Առևտրի և զարգացման համաժողով) նոր միջազգային մեթոդաբանության վրա։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ստեղծարար հատվածը դառնում է Հայաստանի տնտեսության ամենաարագ զարգացող ոլորտներից մեկը՝ ցուցադրելով կայուն աճ հիմնական ցուցանիշներով՝ ընկերությունների քանակի, զբաղվածության, աշխատավարձերի, ավելացված արժեքի և արտահանման մասով։

Ստեղծարար տնտեսությունն ամրապնդում է դիրքերը ազգային տնտեսությունում

Ուսումնասիրության տվյալների համաձայն՝ ստեղծարար տնտեսության կողմից ստեղծված համախառն ավելացված արժեքը 2021 թվականի 330,7 մլրդ դրամից 2024 թվականին հասել է 687,0 մլրդ դրամի՝ չորս տարվա ընթացքում աճելով ավելի քան երկու անգամ։ Արդյունքում ոլորտի մասնաբաժինը երկրի համախառն ներքին արդյունքում աճել է 4,7%-ից մինչև 6,7%, իսկ տնտեսության ընդհանուր համախառն ավելացված արժեքում դրա մասնաբաժինը հասել է 7,4%-ի։

Ընկերությունների թիվը գրեթե կրկնապատկվել է

2021-2024 թվականներին ստեղծարար տնտեսությունում գործող տնտեսավարող սուբյեկտների թիվն աճել է 10 135-ից մինչև 20 210 կազմակերպություն՝ գրեթե կրկնապատկվելով։

Ընկերությունների թվով առաջատարը շարունակում է մնալ ծրագրային ապահովման, տեսախաղերի, համակարգչային և վեբ ծառայությունների հատվածը։ 2024 թվականին այստեղ գործել են 10 020 ընկերություններ, ինչը կազմում է երկրի ստեղծարար տնտեսության բոլոր սուբյեկտների գրեթե կեսը։ Երկրորդ տեղում է արհեստագործական և դիզայներական արտադրանքի արտադրությունը՝ 4 052 կազմակերպությամբ, իսկ եռյակը եզրափակում է երաժշտության, կատարողական և տեսողական արվեստների ոլորտը՝ 1 403 սուբյեկտով։

Զբաղվածների թիվը գերազանցել է 100 հազար մարդը

Ստեղծարար տնտեսությունը դառնում է կարևոր գործատու։ Ոլորտում աշխատողների ընդհանուր թիվը 2021 թվականի 82,2 հազարից 2024 թվականին աճել է մինչև 101,6 հազար մարդ՝ ավելանալով գրեթե 24%-ով։

Ամենախոշոր գործատուներն են․

  • ծրագրային ապահովում, տեսախաղեր, համակարգչային և վեբ ծառայություններ՝ 32 186 աշխատող,
  • երաժշտություն, կատարողական և տեսողական արվեստներ՝ 20 661 աշխատող,
  • արհեստագործական և դիզայներական արտադրանքի արտադրություն՝ 20 508 աշխատող,
  • հետազոտություն և մշակում՝ 6 204 աշխատող։

Այսպիսով, Հայաստանի ստեղծարար տնտեսության յուրաքանչյուր երրորդ աշխատակից զբաղված է թվային հատվածում, ինչը հաստատում է ՏՏ արդյունաբերության աճող դերը՝ որպես երկրի ժամանակակից ստեղծարար հատվածի առանցք։

Աշխատավարձեր

Ստեղծարար տնտեսությունում միջին ամսական անվանական աշխատավարձը 2021 թվականի 288,5 հազար դրամից 2024 թվականին հասել է 467 հազար դրամի, ինչը նշանակում է ավելի քան 61% աճ։

Ամենաբարձր աշխատավարձերը գրանցվել են ծրագրային ապահովման, տեսախաղերի, համակարգչային և վեբ ծառայությունների հատվածում, որտեղ 2024 թվականին միջին աշխատավարձը հասել է ամսական 1,055 մլն դրամի։ Այնուհետև հաջորդում են․

  • գովազդ և մարքեթինգ՝ 339,6 հազար դրամ,
  • տեսալսողական արվեստ, մուլտիմեդիա և լուսանկարչություն՝ 314,4 հազար դրամ,
  • հետազոտություն և մշակում՝ 268,3 հազար դրամ,
  • ճարտարապետություն՝ 248,7 հազար դրամ։

ՏՏ ոլորտը ձևավորում է ոլորտի ավելացված արժեքի ավելի քան 60%-ը

Ստեղծարար տնտեսության համախառն ավելացված արժեքի կառուցվածքում առանցքային դեր է խաղում թվային հատվածը։

2024 թվականին ծրագրային ապահովման, տեսախաղերի, համակարգչային և վեբ ծառայությունների բաժին է ընկել ստեղծարար տնտեսության ամբողջ համախառն ավելացված արժեքի 61,8%-ը, մինչդեռ 2021 թվականին այդ ցուցանիշը կազմել էր 44,7%։

Երկրորդ տեղում է արհեստագործական և դիզայներական արտադրանքի արտադրությունը՝ 13,1% մասնաբաժնով, երրորդ տեղում՝ երաժշտությունը, կատարողական և տեսողական արվեստները՝ 6,5% մասնաբաժնով։ Գովազդի և մարքեթինգի բաժինը կազմել է 5,0%, ճարտարապետությանը՝ 3,7%։

Սա վկայում է ստեղծարար տնտեսության կառուցվածքի աստիճանական վերափոխման մասին՝ հօգուտ բարձր ավելացված արժեք և արտահանման ներուժ ունեցող ոլորտների։

Ստեղծարար ապրանքների արտահանումն աճել է գրեթե ինը անգամ

Ուսումնասիրության ամենատպավորիչ արդյունքներից մեկը դարձել է Հայաստանի ստեղծարար տնտեսության ապրանքների արտահանման աճը։

Եթե 2021 թվականին արտահանման ծավալը կազմել է 43,2 մլրդ դրամ, ապա 2024 թվականին այն հասել է 385,6 մլրդ դրամի՝ աճելով գրեթե ինը անգամ։

Ստեղծարար ապրանքների մասնաբաժինը երկրի ընդհանուր ապրանքային արտահանման մեջ աճել է 2021 թվականի 2,9%-ից մինչև 2024 թվականի 7,5%։

Արտահանման հիմնական մասը ապահովում է արհեստագործական և դիզայներական արտադրանքի արտադրությունը։ 2024 թվականին այս խմբին բաժին է ընկել ստեղծարար տնտեսության ամբողջ արտահանման 99,4%-ը։

Վիճակագրական հաշվառման նոր փուլ

Արմստատում նշում են, որ տեղեկագրի հրապարակումը դարձել է Հայաստանում ստեղծարար տնտեսության համակարգային չափման առաջին փորձը՝ հիմնված ՄԱԿ-ի Առևտրի և զարգացման համաժողովի (UNCTAD 2024) նոր մեթոդաբանության վրա։ Նոր մոտեցումը թույլ կտա բարձրացնել տվյալների միջազգային համադրելիությունը և ավելի ճշգրիտ գնահատել ստեղծարար ոլորտների ներդրումը երկրի տնտեսական զարգացման մեջ։

Արմստատի փորձագետների կարծիքով՝ ուսումնասիրության արդյունքները հաստատում են Հայաստանում կայուն ստեղծարար կլաստերի ձևավորումը, որտեղ թվային տեխնոլոգիաները, ծրագրային ապահովումը, մշակութային արդյունաբերությունները, դիզայնը և մտավոր աշխատանքը դառնում են տնտեսական աճի, զբաղվածության և արտահանման եկամուտների կարևոր աղբյուրներ։

Աջակցեք BusinessDaily-ին
Մեր բոլոր հոդվածներն անվճար են։ Ձեր աջակցությունը Patreon-ում օգնում է, որ այդպես էլ մնա։
Աջակցել Patreon-ում

Related Articles

#go-to-top,.go-to-top-button,#tie-wrapper #go-to-top{display:none !important;}