Հայաստանն ալյումինե փայլաթիթեղ է արտահանել Ադրբեջան. երկրից դրա ընդհանուր արտահանման արժեքն աճում է համաշխարհային գների հետ միասին
Հայաստանից ալյումինե փայլաթիթեղ է արտահանվել Ադրբեջան։ Այս մասին սեպտեմբերի 24-ին, կառավարության նիստից հետո, լրագրողներին հայտնել է էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը։ Նախարարը չի նշել, թե որքան ապրանք է արտահանվել։ Հարցին, թե արդյոք Ադրբեջան այլ ապրանքներ արտահանելու ծրագիր կա, նա պատասխանել է՝ «Տեսնենք»։
Ավելի վաղ Հայաստանի արտաքին գործերի և արտաքին առևտրի նախարար Արարատ Միրզոյանը հայտարարել էր, որ առաջիկա օրերին հայտնի կդառնա ադրբեջանական ընկերությունների կողմից հայկական արտադրողներից ապրանքներ գնելու մասին։ Նախարարն այն ժամանակ մանրամասներ չէր ներկայացրել։
Ալյումինե փայլաթիթեղը Հայաստանի արդյունաբերական արտահանման հիմնական ապրանքներից է։ ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի արտաքին առևտրի տվյալների բազայի համաձայն (ԱՏԳ ԱԱ 7607)՝ 2025 թվականին Հայաստանից արտահանվել է 19,2 հազար տոննա ալյումինե փայլաթիթեղ։ Դա 5,2 տոկոսով պակաս է 2024 թվականից, երբ արտահանվել էր 20,3 հազար տոննա։ Արտահանման մաքսային արժեքը, սակայն, 20,8 տոկոսով աճել է՝ 68,6 միլիոնից հասնելով 82,8 միլիոն ԱՄՆ դոլարի։ Մեկ տոննայի միջին արտահանման արժեքը մոտ 3 380 դոլարից աճել է մինչև 4 310 դոլար, այսինքն՝ շուրջ 27 տոկոսով։
Փայլաթիթեղի ներմուծումը նույնպես աճել է։ 2025 թվականին Հայաստան ներմուծվել է 2,7 հազար տոննա ալյումինե փայլաթիթեղ, ինչը 37,8 տոկոսով ավելի է։ Ներմուծման արժեքը 60,3 տոկոսով աճել է և կազմել 14,3 միլիոն դոլար։ Այնուամենայնիվ, ապրանքախմբի առևտրային հաշվեկշիռը զգալիորեն դրական է մնում՝ մոտ 68,5 միլիոն դոլար։
Վերջին տարիներին արտահանման կառուցվածքը էականորեն փոխվել է։ Վիճակագրական կոմիտեի տվյալներով՝ 2020 թվականին Հայաստանից արտահանվել էր 35,2 հազար տոննա փայլաթիթեղ՝ 94,7 միլիոն դոլարի։ Այսինքն՝ այսօր արտահանվում է գրեթե երկու անգամ ավելի քիչ փայլաթիթեղ, բայց արժեքը մոտ է այն ժամանակվա մակարդակին։ 2020-ին մեկ տոննան արտահանվում էր միջինը մոտ 2 690 դոլարով, 2025-ին՝ 4 310 դոլարով։
Արտահանման արժեքի աճը համընկել է համաշխարհային շուկայում ալյումինի թանկացման հետ։ Համաշխարհային բանկի տվյալներով՝ 2026 թվականի հունվար–օգոստոսին ալյումինի միջին գինը կազմել է 3 337 դոլար մեկ տոննայի համար։ Դա 30,6 տոկոսով բարձր է նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածից։ Գինը գագաթնակետին հասել է մայիսին՝ 3 666 դոլար։ MetalCharts-ի տվյալներով՝ սա 2022 թվականից ի վեր ամենաբարձր մակարդակն է։ Այնուհետև գինը որոշ չափով նվազել է։ Trading Economics-ի տվյալներով՝ սեպտեմբերի 23-ին ալյումինը վաճառվում էր մոտ 3 250 դոլարով, ինչը տարեկան կտրվածքով 22 տոկոսով ավելի է։
Ըստ Trading Economics-ի՝ թանկացումը հիմնականում պայմանավորված է Մերձավոր Արևելքում հակամարտության հետևանքով արտադրության կրճատմամբ։ Այս տարվա հուլիսին Պարսից ծոցի երկրներում ալյումինի արտադրությունը տարեկան կտրվածքով նվազել է 44 տոկոսով, իսկ պատերազմից առաջ այդ տարածաշրջանին բաժին էր ընկնում համաշխարհային առաջարկի մոտ 10 տոկոսը։ Գինը զսպում են որոշ գործարանների վերագործարկումը և Չինաստանից արտահանման աճը։
Հայաստանում ալյումինե փայլաթիթեղ արտադրում է «Արմենալ» գործարանը։ Այն ստեղծվել է ՌՈՒՍԱԼ ընկերության կողմից 2000 թվականի մայիսին՝ Քանաքեռի ալյումինի գործարանի հիմքի վրա։ Ընկերության տվյալներով՝ «Արմենալը» Կովկասում և Կենտրոնական Ասիայում փայլաթիթեղի միակ արտադրողն է։
