Կառավարությունը մտադիր է երկարաձգել մետաղի ջարդոնի արտահանման արգելքը և մետաղների արտահանման լիցենզավորումը
Հայաստանում վեց ամսով կարող է երկարաձգվել սև և գունավոր մետաղի ջարդոնի ու թափոնի արտահանման արգելքը, ինչպես նաև պողպատի, պղնձի և ալյումինի առաջնային ձևերի դեպի երրորդ երկրներ արտահանման լիցենզավորումը։
ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունը իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման e-draft.am կայքում հանրային քննարկման է դրել Կառավարության որոշումների N 10810 և N 10808 նախագծերը։ Քննարկումը կտևի մինչև նոյեմբերի 13-ը։
Ինչ է սա
Առաջին նախագիծը սահմանում է սև և գունավոր մետաղի ջարդոնի ու թափոնի, ինչպես նաև սև մետաղից պատրաստված օգտագործված, սպառված կամ ջարդոն հանդիսացող մի շարք ապրանքների արտահանման ժամանակավոր արգելք։ Վերջիններս արտաքին տնտեսական գործունեության ապրանքային անվանացանկի (ԱՏԳ ԱԱ) 84–85 խմբերի սարքավորումներ, մեքենաներ, էլեկտրասարքեր, մալուխներ և այլն են։ Արգելքը վերաբերում է ինչպես Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) անդամ պետություններ տեղափոխմանը, այնպես էլ երրորդ երկրներ արտահանմանը։ Ցանկում են, մասնավորապես, թուջն ու սև մետաղի ջարդոնը (7201, 7204), խողովակները և մետաղակոնստրուկցիաները (7303–7308), օգտագործված ռելսերը, թուջե ռադիատորները, աղացագնդերը, պղնձի, նիկելի, ալյումինի, կապարի, ցինկի, անագի և մի շարք այլ գունավոր մետաղների ջարդոնն ու թափոնը։ Արգելքը կգործի 2027-ի փետրվարի 4-ից մինչև օգոստոսի 4-ը՝ Կառավարության 2026-ի մայիսի 14-ի N 650-Ն որոշմամբ սահմանված արգելքի ժամկետն ավարտվելուց հետո։
Արգելքը չի տարածվում, մասնավորապես, «Ժամանակավոր ներմուծում» և «Վերամշակում մաքսային տարածքում» ընթացակարգերով ձևակերպված և վերաարտահանվող ապրանքների, վերանորոգման կամ երաշխիքային փոխարինման համար տեղափոխվող ապրանքների, Հայաստանում արտադրված մի շարք չօգտագործված արտադրատեսակների (օրինակ՝ խողովակների կցամասեր, չօգտագործված մետաղակոնստրուկցիաներ), քաղաքացիական ավիացիայի և երկաթուղու համար նախատեսված ապրանքների, ինչպես նաև ֆիզիկական անձանց անձնական օգտագործման ապրանքների վրա։
Երկրորդ նախագիծը երկարաձգում է դեպի երրորդ (ոչ ԵԱՏՄ) երկրներ արտահանման լիցենզավորումը հետևյալ ապրանքների համար՝ երկաթ և չլեգիրված պողպատ ձուլակտորներով (7206), երկաթից կամ չլեգիրված պողպատից կիսապատրաստուկներ (7207), լեգիրված պողպատ ձուլակտորներով և կիսապատրաստուկներ (7224), զտված պղինձ և չմշակված պղնձային համաձուլվածքներ (7403), չմշակված ալյումին (7601), ալյումինի փոշիներ և թեփուկներ (7603)։ Լիցենզավորումը կգործի 2027-ի հունվարի 5-ից մինչև հուլիսի 5-ը, քանի որ ներկայիս կարգը (Կառավարության 2026-ի հունիսի 18-ի N 878-Ն որոշում) գործում է մինչև 2027-ի հունվարի 4-ը։
Լիցենզիաները կտրամադրի էկոնոմիկայի նախարարությունը՝ հայտը մուտքագրելուց հետո 2 աշխատանքային օրվա ընթացքում։ Կտրվի «հիմնական լիցենզիա» ընդհանուր քանակի համար, որի շրջանակում ապրանքը կարելի է արտահանել առանձին խմբաքանակներով՝ առանց ամեն անգամ դիմելու։ Պետական տուրքը վճարվում է յուրաքանչյուր մինչև մեկ տոննայի համար, իսկ մեկ տոննայից պակաս քանակը հաշվարկվում է որպես մեկ տոննա։ Հայտատուի ցանկությամբ լիցենզիան կարող է տրվել նաև ռուսերենով (ԵԱՏՄ այլ երկրների տարածքով տարանցման դեպքում)։ Կարգը չի տարածվում ժամանակավոր ներմուծման և վերամշակման ընթացակարգերով ներմուծված և վերաարտահանվող ապրանքների, ինչպես նաև ԵԱՏՄ երկրներից պայմանագրով Հայաստան բերված և երրորդ երկրներ արտահանվող ապրանքների վրա։
| Ապրանք (ԱՏԳ ԱԱ) | Պետական տուրք 1 տոննայի համար |
|---|---|
| 7206, 7207, 7224 (պողպատ, կիսապատրաստուկներ) | բազային տուրքի 110-ապատիկ՝ 110 հազ. դրամ (մոտ 305 ԱՄՆ դոլար) |
| 7403 (զտված պղինձ, պղնձային համաձուլվածքներ) | բազային տուրքի 400-ապատիկ՝ 400 հազ. դրամ |
| 7601, 7603 (չմշակված ալյումին, փոշիներ և թեփուկներ) | բազային տուրքի 300-ապատիկ՝ 300 հազ. դրամ |
Աղբյուր՝ «Պետական տուրքի մասին» օրենքի 19.6-րդ հոդվածի 7–11-րդ մասեր (ըստ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության պաշտոնական կայքի)։ Բազային տուրքը 1000 դրամ է։
Ում է դա պետք
Հիմնական շահառուները տեղական մետաղագործական և մետաղամշակման ձեռնարկություններն են, ինչպես նաև մալուխների և էլեկտրալարերի արտադրողները, որոնք որպես հումք օգտագործում են տեղական ջարդոնը։ Հիմնավորման համաձայն՝ Հայաստանում չկան սև մետաղների արդյունավետ հանքավայրեր և մետաղական պղնձի արտադրություն, իսկ ներմուծվող ջարդոնը թանկ է՝ բարձր գների, երկաթուղով ուղղակի առաքման անհնարինության և լոգիստիկ մեծ ծախսերի պատճառով։
Էկոնոմիկայի նախարարության տվյալներով՝ 2022–2026-ին ոլորտում ներդրումներ են կատարել Քարակերտի քարաձուլման գործարանը, «Ջի Թի Բի Սթիլ», «Ձուլակենտրոն», «Էդմետ», «Ասկե գրուպ», «Ասեդլ», «Սոլարա», «Տ-Մետալ» և «Ջմետալ թրեյդինգ կոմպանի» ընկերությունները։ Ընդհանուր ներդրումները կազմել են շուրջ 240 մլն դոլար, ստեղծվել է 1680 աշխատատեղ։ Մի շարք ընկերություններ խորացրել են մշակումը և ձուլվածքներից արտադրում են պրոֆիլներ, որոնք նախկինում միայն ներմուծվում էին։ Պետբյուջեն ևս շահում է՝ լիցենզիաների պետական տուրքերի տեսքով լրացուցիչ եկամուտներ։
Ինչ է դա նշանակում
Կառավարությունը շարունակում է «հումքի փոխարեն՝ արտադրանք» քաղաքականությունը՝ ջարդոնն ամբողջությամբ փակվում է երկրի ներսում, իսկ առաջնային մետաղի արտահանումը ոչ ԵԱՏՄ շուկաներ մնում է թույլատրելի, բայց թանկ ու վերահսկվող։ Վեցամսյա ժամկետը պայմանավորված է ԵԱՏՄ պայմանագրով (29-րդ և 47-րդ հոդվածներ), որը թույլ է տալիս նման ժամանակավոր միջոցներ մինչև 6 ամիս, ուստի դրանք պարբերաբար երկարաձգվում են։ Հիմնավորման համաձայն՝ ԵԱՏՄ գրեթե բոլոր երկրները նույնպես արգելել կամ սահմանափակել են սև և գունավոր մետաղների արտահանումը։ Էկոնոմիկայի նախարարությունը նշում է, որ որոշումները պետբյուջեի ծախսերի ավելացում չեն պահանջում։
Ինչ անել
Ջարդոն հավաքողները և առևտրականները 2027-ի օգոստոսի 4-ից առաջ արտահանման հնարավորություն չեն ունենա և պետք է կողմնորոշվեն դեպի տեղական վերամշակողները։ Պողպատի, պղնձի և ալյումինի արտահանողները պետք է իրենց 2027-ի առաջին կիսամյակի պայմանագրերում հաշվի առնեն տոննայից գանձվող տուրքը և լիցենզիայի համար դիմեն հունվարի 5-ից (էլեկտրոնային, փոստով կամ առձեռն)։ Երկու նախագծերի վերաբերյալ առաջարկներ և դիտողություններ կարելի է ներկայացնել e-draft.am կայքում՝ մինչև 2026-ի նոյեմբերի 13-ը։
Լուսանկարը՝ Magnific/@onlyyouqj
