Կառավարությունը հավանություն տվեց սոցփաթեթի վերացմանը. հաշիվներում կուտակված 13 միլիարդ դրամը կտնօրինվի առանց սահմանափակման

Հայաստանի կառավարությունը նոյեմբերի 19-ի նիստում առանց դեմ ձայների հավանություն տվեց սոցիալական փաթեթը վերացնելու օրենքի նախագծին։ 2027 թվականի հունվարի 1-ից ծրագիրը չի շարունակվի, իսկ սոցփաթեթի հատուկ բանկային հաշիվներում կուտակված մոտ 13 միլիարդ դրամը (մոտ 36,1 միլիոն ԱՄՆ դոլար) վեց ամիս անց կտնօրինվի առանց սահմանափակման։
Նախագիծը (օրակարգի 30-րդ հարց) փոփոխություններ է նախատեսում «Պետական պաշտոններ և պետական ծառայության պաշտոններ զբաղեցնող անձանց վարձատրության մասին» օրենքում և հարակից օրենքներում։ Կառավարությունն այն ճանաչել է անհետաձգելի։
Ինչու է վերացվում սոցփաթեթը
Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Արսեն Թորոսյանը, ներկայացնելով նախագիծը, նշեց, որ սոցփաթեթը ներդրվել է 2012 թվականին, երբ պետական հատվածում աշխատավարձերը շատ ցածր էին, և այն պետք է օգներ կադրեր ներգրավել։ Նախարարի խոսքով՝ վերջին տարիների բարեփոխումները սոցփաթեթը զրկել են իմաստից․
- առողջության ապահովագրությունը,
- պետական կառավարման համակարգում վարձատրության նոր համակարգը,
- ուսուցիչների, Պաշտպանության նախարարության, Ազգային անվտանգության ծառայության և Ներքին գործերի նախարարության աշխատակիցների վարձատրության նոր համակարգերը։
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը նշեց, որ նախագիծը կապված է մեկ այլ նախագծի հետ, որը նախորդ օրը քննարկվել է խորհրդարանում․ հունվարի 1-ից մինչև 200 հազար դրամ աշխատավարձ ստացողները ներառվում են առողջության ապահովագրության համակարգում, իսկ սոցփաթեթը մասամբ երաշխիք էր հենց առողջության ոլորտում։ Նրա խոսքով՝ փուլ առ փուլ ներդրվում է նաև աշխատանքի գնահատման արդյունքներով վարձատրությունը, իսկ այն, որ հաշիվներում կուտակվել է 13 միլիարդ դրամ, վկայում է սոցփաթեթի գործառութային խնդիրների մասին։
Ինչ կլինի հաշիվների գումարի հետ
Ըստ Արսեն Թորոսյանի՝ հատուկ հաշիվներում կուտակված մոտ 13 միլիարդ դրամը (2026 թվականի հուլիսի դրությամբ հաշվարկ) ևս վեց ամիս կարելի է ծախսել նախկին ուղղություններով։ Դրանից հետո սահմանափակումներ չեն լինի․ կարելի է գնել ցանկացած բան կամ գումարը փոխանցել սեփական բանկային քարտին։ Վարչապետը սահմանափակումների վերացումն անվանեց լրացուցիչ սոցիալական խթան։
Սոցփաթեթի տրամադրման կարգը (կառավարության 2012 թվականի դեկտեմբերի 27-ի № 1691-Ն որոշում) ուժը կկորցնի 2027 թվականի հուլիսի 1-ից հետո։ Փոխվում է նաև Քաղաքացիական օրենսգրքի 928.3 հոդվածը՝ սոցփաթեթի հաշվի պայմանագրի մասին։
Ում է վերաբերում
2015 թվականի հունվարի 1-ից սոցփաթեթը կազմում է ամսական մինչև 6 հազար դրամ (տարեկան 72 հազար դրամ)՝ ծանրաբեռնվածությանը համամասնորեն․ 0,5 դրույքով աշխատողը ստանում է 3 հազար դրամ։ Պետական պաշտոններ և պետական ծառայության պաշտոններ զբաղեցնողներից բացի՝ սոցփաթեթ ստանում են՝
- դպրոցների, գրադարանների, թանգարանների, համերգային կազմակերպությունների և թատրոնների աշխատողները,
- սոցիալական հաստատությունների աշխատողները,
- Մատենադարանի, Երևանի մետրոպոլիտենի և Հայկական ատոմային էլեկտրակայանի աշխատողները,
- գիտական կազմակերպությունների աշխատողները։
Ինչ է սա նշանակում բյուջեի համար
Ըստ նախագծի հիմնավորման՝ սոցփաթեթի վրա բյուջեն ծախսել է 10 միլիարդ 600 միլիոն դրամ 2023 և 2024 թվականներին, 11 միլիարդ 700 միլիոն դրամ՝ 2025-ին և 9 միլիարդ 600 միլիոն դրամ՝ 2026-ին։ Տարեկան 9 միլիարդ 600 միլիոնից 11 միլիարդ 700 միլիոն դրամ կազատվի և կուղղվի ընդհանուր բյուջե։ 2027 թվականից պետական հատվածում վարձատրության բարեփոխումը կարժենա մոտ 30 միլիարդ դրամ՝ մոտ երեք անգամ ավելի, քան սոցփաթեթի ծախսերը։
Հիմնավորման մեջ նշված են սոցփաթեթի խնդիրները․
- ծախսերի կոշտ ցանկ,
- ծրագրի մոտ 58 կատարող,
- զբոսաշրջային օպերատորների միջոցով կանխիկացման դեպքեր։
Ինչ անել
Նախագիծը դեռ պետք է քննարկվի և ընդունվի Ազգային ժողովում։ Ընդունվելու դեպքում 2027 թվականի հունվարի 1-ից սոցփաթեթի նոր գումարներ չեն հատկացվի։ Արդեն կուտակված գումարը կարելի է առաջիկա վեց ամսում ծախսել նախկին ուղղություններով կամ սպասել սահմանափակումների վերացմանը և ազատ տնօրինել։
Նախապատմություն
Businessdaily.am-ը նոյեմբերի 10-ին գրել էր սոցփաթեթը 2027 թվականից վերացնելու նախագծի մասին։ Մինչև 200 հազար դրամ աշխատավարձ ստացողներին առողջության ապահովագրության համակարգում ներառելու մասին կարդացեք այստեղ։




Խմբագրի մեկնաբանություն
Բյուջեի համար սոցփաթեթի վերացումը մեծ տնտեսում չէ․ ազատվող գումարը մոտ երեք անգամ պակաս է վարձատրության բարեփոխման արժեքից։ Աշխատողների համար գլխավորն այն է, որ ծախսերի կոշտ ցանկի պատճառով տարիներով «սառած» 13 միլիարդ դրամը կդառնա ազատ գումար։ Թե որքանով կփոխհատուցվի ամսական մինչև 6 հազար դրամը, կախված է յուրաքանչյուր ոլորտի նոր վարձատրության համակարգից և առողջության ապահովագրությունից։