Հայաստանի կառավարությունում քննարկել են զարգացման մանդատ ունեցող գործընկեր ֆինանսական կառույցների դրամով թողարկումների հարցը
Զարգացման մանդատ ունեցող միջազգային գործընկերները պետք է Հայաստանում թողարկումներ իրականացնեն դրամով, իսկ փոխարժեքի ռիսկը հեջավորելու համար կարող են օգտվել կենսաթոշակային ֆոնդերի ստեղծած բնական հեջի հնարավորությունից։ Այս մասին նոյեմբերի 12-ին կառավարության նիստում հայտարարել է Հայաստանի կենտրոնական բանկի (ԿԲ) նախագահ Մարտին Գալստյանը։ ՀՀ ֆինանսների նախարար Վահե Հովհաննիսյանի խոսքով՝ օտարերկրյա ինստիտուցիոնալ ներդրողների՝ դրամով արտահայտված պարտատոմսերի պորտֆելն արդեն գերազանցում է 300 մլրդ դրամը (մոտ 832,2 մլն ԱՄՆ դոլար)։
Քննարկումը ծավալվել է Սևծովյան առևտրի և զարգացման բանկի կանոնադրական կապիտալի համալրմանը Հայաստանի մասնակցության հարցի շուրջ։ Նիստը վարող ՀՀ փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանն առաջարկել է ռազմավարական առումով քննարկել ներդրումները դրամով իրականացնելու հարցը և նշել, որ զարգացման մանդատ ունեցող բանկերը պետք է ուշադրություն դարձնեն դրան։ Նրա հարցին՝ մասնակցո՞ւմ է արդյոք այդ բանկը Հայաստանի պետական պարտատոմսերի առևտրին, ֆինանսների նախարարը պատասխանել է, որ չի մասնակցում։
Հովհաննիսյանը հայտնել է, որ Ֆինանսների նախարարությունը տարբեր միջազգային գործընկերների հետ քննարկում է դրամով վարկավորման հնարավորությունները։ «Գինը երբեմն դրամով վարկավորման ավելի թանկ է ստացվում, բայց լուծումներ կան, աշխարհում տարբեր երկրներում դա իրականացվել է, և առաջիկայում դա տեղի կունենա»,- նշել է նա։
Գալստյանը պարզաբանել է, որ խոսում է ոչ թե կոնկրետ բանկի, այլ զարգացման մանդատ ունեցող բոլոր գործընկերների մասին. նրանց հետ պետք է բանակցել, որպեսզի Հայաստանում նրանց ներդրումները լինեն ազգային արժույթով։ «Եթե մի քանի տարի առաջ ես այդ հարցը չէի բարձրացնի, որովհետև հեջավորման գործիքների խնդիր կարող էր առաջանալ, այսօր մեր կենսաթոշակային ֆոնդերի կառուցվածքի ու տրամաբանության ներքո բնական հեջի հնարավորություն կա»,- ընդգծել է ԿԲ նախագահը։ Նրա խոսքով՝ ջանքերը պետք է ուղղվեն նրան, որ այդ գործընկերները Հայաստանում թողարկումներ իրականացնեն. նրանց վարկանիշները շատ բարձր են՝ որպես կանոն AAA, իսկ դրամ-դոլար կամ դրամ-եվրո փոխարժեքի ռիսկը հեջավորելու համար նրանք կկարողանան օգտվել այն հնարավորությունից, որն առաջանում է կենսաթոշակային ֆոնդերի հակառակ ուղղությամբ բնական գործընթացի շնորհիվ։
Թեման կարևոր է երեք խմբի համար։ Վարկառուները կարող են ստանալ երկարաժամկետ ֆինանսավորում դրամով՝ առանց արժութային ռիսկի։ Կենսաթոշակային ֆոնդերը և մյուս ներդրողները կարող են ստանալ բարձր վարկանիշով դրամային գործիքներ։ Պետության համար դա կապիտալի շուկայի զարգացման հարց է. փոխվարչապետի խոսքով՝ միայն վարկային ռեսուրսներով մրցակցությունը բավարար չէ, քանի որ վարկային ռեսուրսների մրցակցության հարցը Հայաստանում բավականին բարձր մակարդակով լուծված է։
Ֆինանսների նախարարի գնահատմամբ՝ օտարերկրյա ինստիտուցիոնալ ներդրողների հետաքրքրությունը և 300 մլրդ դրամը գերազանցող պորտֆելը վկայում են Հայաստանի գրավչության և վարվող մակրոտնտեսական քաղաքականության նկատմամբ վստահության մասին։ BusinessDaily.am-ը հայտնել էր, որ հոկտեմբերին պետական պարտատոմսերի տեղաբաշխումն աճել է 2,4 անգամ՝ մինչև 109 մլրդ դրամ, իսկ 2026-ի տասը ամսում առաջնային տեղաբաշխումները կազմել են շուրջ 635,4 մլրդ դրամ։
Գրիգորյանը համաձայնել է ԿԲ նախագահի հետ և նշել, որ շուկայում հեջավորման այս հնարավորության մասին պետք է ավելի շատ իրազեկել, քանի որ դա հստակ հնարավորություն է գործընկերների համար։ Նրա խոսքով՝ ազգային արժույթով ֆինանսավորումը և կապիտալի շուկայում, այդ թվում՝ պարտքի շուկայում դրամով մասնակցությունը համագործակցությանը շատ ավելի մեծ արդյունք կտան։
Գործնական քայլերը հետևյալն են. փոխվարչապետը ֆինանսների նախարարին խնդրել է առիթ լինելուն պես այս հարցը բարձրացնել գործընկերների մոտ, իսկ նախարարը հավաստիացրել է, որ միջազգային ներդրողների հետ աշխատանքը կխորացվի։ Թողարկողների, բանկերի և ներդրողների համար դա նշանակում է հետևել միջազգային գործընկերների հետ դրամով վարկավորման շուրջ Ֆինանսների նախարարության բանակցություններին և Հայաստանում նրանց հնարավոր դրամային թողարկումներին։
