Փաշինյանը ծանրակշիռ հիմքեր է տեսնում ՀԷՑ-ին 64,6 մլրդ դրամի վնաս պատճառելու գործում
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը նշել է, որ իրավապահները «առնվազն որոշակի ծանրակշիռ հիմք ունեն» «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ին (ՀԷՑ) 64,6 մլրդ դրամի (մոտ $179 մլն) վնաս պատճառելու գործով։ ՀՀ քննչական կոմիտեն հանրային քրեական հետապնդում է հարուցել 36 անձի նկատմամբ, հանցավոր խմբի ենթադրյալ ղեկավարը, ըստ քննության, «Ս.Կ.»-ն է։ Նոյեմբերի 5-ին դատարանը մեկ ամսով կալանավորեց «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության ղեկավար, «Տաշիր» խմբի նախագահ Սամվել Կարապետյանին, որի ընտանիքին է պատկանում ՀԷՑ-ը։
Քննչական կոմիտեի նոյեմբերի 4-ի հաղորդագրության համաձայն՝ տնտեսական հանցագործությունների և մաքսանենգության քննության գլխավոր վարչությունը Ազգային անվտանգության ծառայության, ոստիկանության և Պետական եկամուտների կոմիտեի հետ միաժամանակ խուզարկություններ է իրականացրել 65 հասցեում։ Ըստ քննության՝ 2016–2024-ին «Ս.Կ.»-ի ղեկավարած խումբը կազմակերպել է չորս դրվագ՝ ՀԷՑ-ի տնօրենների խորհրդի անդամների, գլխավոր տնօրենի, նրա տեղակալի և այլ պատասխանատու անձանց ներգրավմամբ։
| Վնասի բաղադրիչը (Քննչական կոմիտե) | Գումար, մլրդ դրամ |
|---|---|
| Գործառնական կարիքներից ավելի վարկեր, անհիմն փոխառություններ և կանխավճարներ փոխկապակցված կազմակերպություններին | 37,0 |
| 2024–2025-ի շահաբաժիններ՝ Liormand Holdings Limited-ին և «Տաշիր Կապիտալ» ՓԲԸ-ին | 23,2 |
| Այլ դրվագներ | 4,4 |
| Ընդամենը | 64,6 |
Ըստ քննության՝ միջոցներն օրինականացվել են ավելի քան տասը փոխկապակցված ընկերությունների միջոցով։ Մեղադրանքները՝ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 46-277-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետեր (մասնավոր հատվածում լիազորությունները չարաշահելու կազմակերպում, 4 դրվագ), 46-256-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետ (առանձնապես խոշոր չափերով յուրացման կամ վատնման կազմակերպում, 2 դրվագ), 296-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ և 3-րդ կետեր (առանձնապես խոշոր չափերով փողերի լվացում)։ Նախաքննությունը շարունակվում է։
Նոյեմբերի 5-ի ճեպազրույցում Նիկոլ Փաշինյանը ներկայացրեց, թե տեսականորեն ինչպես կարող էր թալանվել ՀԷՑ-ը. ընկերությունն առաջնորդվում է հանրային գնումների կանոններով, և եթե մրցույթներում հաղթողները Կարապետյանների ընտանիքի անդամների ընկերություններն են, նրանք «ոչ մրցակցային պայմաններում ստանում են գերշահույթներ»։ Վարչապետի խոսքով՝ նա նամակներ է ստացել մատակարարներից, որոնք նախկին սեփականատերերի օրոք որևէ մրցույթում հաղթել չեն կարողացել, մինչդեռ հաղթել են փոխկապակցված ընկերությունները «անտրամաբանական գներով և անտրամաբանական բանաձևերով»։ «Բայց էլի եմ ասում՝ դա քննության առարկա է»,- նշեց նա։ «Եթե 64 միլիարդ չարաշահում, ի՞նչ կապ ունի Ալիևը այնտեղ»,- հարցրեց Փաշինյանը՝ կոչ անելով մինչև վերջ հասկանալ այսպես կոչված բարերարների կարողությունների ծագումնաբանությունը։
«Ուժեղ Հայաստան» կուսակցությունը հայտարարությամբ կալանքը որակեց որպես «Փաշինյանի հրամանների» կատարում և կապեց նոր Սահմանադրության շուրջ քարոզարշավի հետ։
- 2025-ի հունիսի 18-ին Սամվել Կարապետյանը ձերբակալվել էր իշխանության զավթման հրապարակային կոչերի գործով, հետագայում խափանման միջոցը փոխվել է տնային կալանքի։
- 2025-ի հուլիսի 18-ին Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի (ՀԾԿՀ) նախագահ Մեսրոպ Մեսրոպյանը ՀԷՑ-ի ժամանակավոր կառավարիչ նշանակեց Ռոմանոս Պետրոսյանին։ 2026-ի մարտին նա հայտնել էր ընկերության հետ կապված մոտ 25 քրեական վարույթի մասին։
- ՀԾԿՀ-ն ՀԷՑ-ին զրկել է էլեկտրաէներգիայի բաշխման լիցենզիայից՝ 2018–2024-ի հաշվիչների տվյալների ջնջում, ցուցմունքների կեղծում, ներդրումային ծրագրի խախտումներ և փոխկապակցված ընկերությունների վարկերի ռիսկային երաշխիքներ։
- 2026-ի հոկտեմբերի 15-ին կառավարությունը ՀԷՑ-ի 100% բաժնետոմսերը (246,4 հազ. բաժնետոմս, 20,7 մլրդ դրամ անվանական արժեք. 70%՝ «Տաշիր Կապիտալ», 30%՝ Liormand Holdings) ճանաչեց գերակա հանրային շահ։ Օտարումը պետք է սկսվի մինչև 2027-ի մայիսի 1-ը և ավարտվի մինչև հոկտեմբերի 1-ը։ Ընթացակարգը ներկայացրեց տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարար Դավիթ Խուդաթյանը։
- ՀԷՑ-ի 2026-ի առաջին կիսամյակի զուտ շահույթը՝ 9,6 մլրդ դրամ (−27,3%), եկամուտը՝ 98,8 մլրդ (+1,1%), շահաբաժին չի վճարվել։ 2026-ի ներդրումային բյուջեն՝ 46,7 մլրդ դրամ։
- 2026-ի սակագները ՀԾԿՀ-ն թողել է անփոփոխ՝ բնակչության համար 44,98 դրամ/կՎտժ ցերեկը և 34,98՝ գիշերը։
Պետությունը ՀԷՑ-ի ապագա սեփականատերն է, և քննությամբ արձանագրված վնասը կարող է ազդել բաժնետոմսերի գնահատման վրա, որն իրականացվում է «չբացահայտված պարտավորությունների և ռիսկերի» հաշվառմամբ։ Եթե քննության վարկածը հաստատվի, խոսքը բաժանորդների վճարած և սակագնում ներառված միջոցների մասին է։ Կառավարության համար գործն ամրապնդում է պետականացման փաստարկները, իսկ ընդդիմությունն այն դիտարկում է որպես քաղաքական ճնշում։
Քննությունն առաջին անգամ հրապարակել է ՀԷՑ-ին պատճառված վնասի ամփոփ գումարը և կոնկրետ սխեմաները։ Գործը կարգավորողի հարթությունից (լիցենզիա, ժամանակավոր կառավարում) անցնում է քրեական հարթություն՝ սեփականատերերի ներգրավմամբ, իսկ փոխհատուցման գումարը դառնում է և՛ գնահատման, և՛ քննության առարկա։
Գործը կարող է առնչվել ՀԷՑ-ի կապալառուներին և մատակարարներին, որոնք 2016–2025-ին պայմանագրեր են ունեցել փոխկապակցված ընկերությունների հետ։ Պարտատոմսերի սեփականատերերի համար կարևոր են ՀԷՑ-ի հաշվետվությունները Հայաստանի ֆոնդային բորսայում (AMX)։ Հաջորդ հանգրվաններն են կալանքի մեկամսյա ժամկետը, բաժնետոմսերի գնահատման փուլերը և 2027-ի սակագնի վերաբերյալ ՀԾԿՀ որոշումները։
Աղբյուրներ. ՀՀ քննչական կոմիտե, 04.11.2026 · Արմենպրես — Փաշինյան · Արմենպրես — կալանք · NEWS.am · businessdaily.am՝ ՀԷՑ-ի բաժնետոմսերը՝ գերակա հանրային շահ
