Ռուսաստանից Հայաստան կանխիկ ռուբլու արտահանումը սահմանափակվել է 1 մլն ռուբլով. իրավաբանական անձանց համար՝ արգելք

Ռուսաստանից Հայաստան և մի շարք այլ երկրներ ֆիզիկական անձինք այլևս չեն կարող արտահանել 1 մլն ռուբլուց ավելի կանխիկ գումար, իսկ իրավաբանական անձանց և անհատ ձեռնարկատերերի (ԱՁ) համար կանխիկ ռուբլու արտահանումն արգելված է՝ անկախ գումարից։ Այդ մասին հայտնում է ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեն (ՊԵԿ)՝ հղում անելով Հայաստանում Ռուսաստանի Դաշնության (ՌԴ) Դաշնային մաքսային ծառայության (ԴՄԾ) ներկայացուցչության տեղեկություններին։

Ի՞նչ է սա

Սահմանափակումը սահմանվել է ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի 2026 թ. սեպտեմբերի 29-ի № 706 հրամանագրով, որը փոփոխություններ է կատարել 2026 թ. մարտի 25-ի № 193 «ՌԴ կանխիկ արժույթի և ռաֆինացված ոսկու ձուլակտորների արտահանման հատուկ կարգի մասին» հրամանագրում։ Հրամանագիրն ուժի մեջ է մտել ստորագրման օրը՝ սեպտեմբերի 29-ին։

• Երկրներ. Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) անդամներ Հայաստան, Բելառուս, Ղազախստան, Ղրղզստան, ինչպես նաև նոր ավելացված Ադրբեջան, Տաջիկստան և Ուզբեկստան։
• Ֆիզիկական անձինք. շեմը 1 մլն ռուբլի է (ապրիլի 1-ից գործում էր 100 հազար ԱՄՆ դոլարին համարժեք շեմ)։
• Իրավաբանական անձինք և ԱՁ. արգելք՝ անկախ գումարից։
• Բացառություններ. կառավարության սահմանած միջազգային օդանավակայանների անցակետերով արտահանում՝ բանկային քաղվածքներով կամ գումարի հաշվից կանխիկացումը հաստատող այլ փաստաթղթերով, իրավաբանական անձանց միջազգային փոխադրումներ, երբ մեկնման և նշանակման կետերը ՌԴ-ից դուրս են, և դիվանագիտական ու հյուպատոսական ներկայացուցչությունների գործունեություն՝ ՌԴ արտաքին գործերի նախարարության (ԱԳՆ) ծանուցմամբ։
• Առգրավում. ֆիզիկական անձանցից առգրավվում է 1 մլն ռուբլին գերազանցող մասը, իրավաբանական անձանցից և ԱՁ-ներից՝ ամբողջ գումարը։ Վերահսկողությունը դրված է ՌԴ ներքին գործերի նախարարության (ՆԳՆ), Դաշնային անվտանգության ծառայության (ԴԱԾ) և ԴՄԾ-ի վրա։
• ՌԴ կառավարությունը Ռուսաստանի բանկի հետ համաձայնեցմամբ 3 ամսվա ընթացքում պետք է հաստատի արտահանվող կանխիկ ռուբլու հաշվառման կարգը։

Ո՞ւմ է սա պետք (շահառուներ)

Առաջին հերթին՝ ռուսական պետությանը, որը ձգտում է կասեցնել կապիտալի ապօրինի արտահոսքը և արժութային վերահսկողության շրջանցումը։ Ռուսաստանի բանկի ֆինանսական մոնիթորինգի և արժութային վերահսկողության ծառայության ղեկավար Բոգդան Շաբլյան ավելի վաղ նշել էր, որ նախորդ սահմանափակումների կիրառման հինգ ամիսը ցույց տվեց «էլ ավելի շատ կարգ հաստատելու» անհրաժեշտությունը, իսկ ՌԴ ֆինանսների նախարարության ֆինանսական քաղաքականության դեպարտամենտի տնօրեն Ալեքսեյ Յակովլևը հայտնել էր դեպքերի մասին, երբ նույն փաստաթղթերն օգտագործվում էին տարբեր խմբաքանակների համար։ Անուղղակի շահառուներ են բանկերն ու լիցենզավորված փոխանցման համակարգերը, որոնց միջով այժմ պետք է անցնեն խոշոր գումարները։

Ի՞նչ է սա նշանակում

Հայաստանի համար սա նշանակում է կանխիկ ռուբլու հոսքի կրճատում և անկանխիկ փոխանցումների դերի աճ։ ՌԴ ԴՄԾ տվյալներով՝ 2026 թ. առաջին կիսամյակում արձանագրվել է ֆիզիկական անձանց կողմից կանխիկի ապօրինի տեղափոխման ավելի քան 6 հազար դեպք՝ շուրջ 955 մլն ռուբլուն համարժեք գումարով։ Հայաստանյան կողմից ՊԵԿ-ը դեռ ապրիլին «Զվարթնոց» օդանավակայանում բացահայտել էր Ռուսաստանից ներկրված ընդհանուր առմամբ 72,6 մլն ռուբլու երկու դեպք և հայտարարել էր օդային ու ցամաքային սահմաններում կանխիկի նկատմամբ ուժեղացված վերահսկողության մասին։ Նոր շեմը շուրջ 8 անգամ ցածր է նախորդից, և խոշոր գումարների բաժանումը մի քանի անձանց միջև դառնում է ավելի դժվար ու թանկ։

ՀՀ կենտրոնական բանկի (ԿԲ) նախագահ Մարտին Գալստյանը նոյեմբերի 3-ին մամուլի ասուլիսում ասել է. «Ես մեծ խնդիրներ այդտեղ չեմ տեսնում, որովհետև 1 միլիոն ռուբլին, եթե վերածենք դոլարի, մոտավորապես 12 000 դոլար է… 4–5 միլիոն դրամի էկվիվալենտի մասին է խոսքը»։ Նրա խոսքով՝ արտագնա աշխատանքի մեկնած հայրենակիցները, որպես կանոն, տարվա ընթացքում վաստակած գումարների մի մասն արդեն փոխանցումներով ուղարկում են Հայաստան, «որի արդյունքում վերջին այն գումարը, որն իրենք իրենց հետ որպես կանխիկ բերում են, շատ ավելի փոքր գումար է լինում, քան այդ նշված 4 միլիոն դրամը»։ «Այնպես որ, ես չեմ կարծում, որ դա ինչ-որ էական ազդեցություն է ունենալու վարքագծային»,– ընդգծել է ԿԲ նախագահը։ Նրա խոսքով՝ ռելոկանտների վարքագծի վերաբերյալ ԿԲ-ն բավարար տվյալներ չունի, սակայն նրանց մեծ մասը, ըստ ամենայնի, արդեն օգտվում է հայաստանյան բանկային ծառայություններից և միջազգային վճարային քարտերից, ուստի էական ազդեցություն չի սպասվում նաև նրանց ֆինանսական վարքագծի վրա։

Ի՞նչ անել

• Ճանապարհորդներ. Ռուսաստանից մեկնելիս կանխիկ ռուբլին չպետք է գերազանցի 1 մլն-ը. ավելցուկն առգրավվում է։ Արտարժույթի դեպքում 2022 թ. մարտից գործում է 10 հազար ԱՄՆ դոլարի սահմանափակումը։
• Խոշոր գումարներ. օգտագործել բանկային փոխանցումներ կամ արտահանել միայն սահմանված միջազգային օդանավակայաններով՝ գումարի կանխիկացումը հաստատող բանկային փաստաթղթերով։
• Բիզնես. ընկերություններն ու ԱՁ-ները պետք է ամբողջությամբ անցնեն անկանխիկ հաշվարկների։ ՊԵԿ-ը կոչ է անում դրամական միջոցները փոխանցել լիցենզավորված ֆինանսական կազմակերպությունների միջոցով։
• Հետևել ՌԴ կառավարության և Ռուսաստանի բանկի կողմից հաշվառման կարգի հաստատմանը (ժամկետը՝ մինչև 2026 թ. դեկտեմբերի վերջ)։

Լուսանկարը՝ Magnific/ededchechine

Աղբյուրներ՝ ՀՀ ՊԵԿ, ՀՀ ԿԲ, ՌԴ նախագահի 29.09.2026 № 706 հրամանագիր, ՌԴ նախագահի 25.03.2026 № 193 հրամանագիր, ՌԴ ԴՄԾ։